Shloka 6
Daṇḍa-svarūpa-nirūpaṇa
The Nature, Forms, and Function of Daṇḍa
यस्मिन्नर्थे हितं॑ यत् स्यात् तद्धर्ण रूपमादिशेत् | बहुरूपस्य राज्ञो हि सूक्ष्मो5प्यर्थों न सीदति
yasminn arthe hitaṃ yat syāt tad dharma-rūpam ādiśet | bahu-rūpasya rājño hi sūkṣmo 'py artho na sīdati ||
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «အကျိုးရှိရာ ကိစ္စတစ်ခုတွင် အကျိုးတကယ်ဖြစ်စေမည့်အရာရှိလျှင် မင်းသည် ထိုအကျိုးကို ဓမ္မ၏ပုံစံဖြင့် ထုတ်ဖော်ပြသရမည်—အကျိုးနှင့် ကိုက်ညီသော မျက်နှာမူပုံစံကို ယူရမည်။ သင့်လျော်သလို ပုံစံမျိုးစုံ ယူနိုင်သော မင်းအတွက် သေးငယ်သည့်ကိစ္စတောင် မပျက်စီး။ အပြစ်ကို အရေးယူရာတွင် တင်းကျပ်ရမည်၊ ဒုက္ခရောက်သူတို့ကို ကာကွယ်ကူညီရာတွင် နူးညံ့ရမည်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler should frame and execute actions in a dharmic manner suited to the situation—stern when restraining wrongdoing, gentle when protecting the vulnerable—because adaptable, context-appropriate conduct prevents even small affairs from going wrong.
In Bhishma’s instruction on rajadharma in the Shanti Parva, he advises the king on effective ethical governance: the king must adopt different outward ‘forms’ or demeanors according to what truly serves welfare, so that administration remains successful.