Shloka 273

प्रययौ सर्वसैन्येन कैतव्यश्ष महारथ: । मध्यभागमें कुरुकुलके प्रमुख वीरोंद्वारा सुरक्षित दुर्योधन और घुड़सवारोंकी विशाल सेनासे घिरा हुआ शकुनि भी था। उसके साथ महारथी उलूक भी सम्पूर्ण सेनासहित युद्धके लिये आगे बढ़ रहा था

sañjaya uvāca | prayayau sarvasainyena kaitavyaḥ mahārathaḥ | madhyabhāge kuru-kulasya pramukhavīraiḥ surakṣito duryodhanaḥ, aśvārūḍhānāṃ viśālena sainyena parivṛtaḥ śakuniś ca | tasya saha mahārathī ulūkaḥ api samasta-sainyena yuddhāya agrataḥ pravavre |

သဉ္ဇယက ပြောသည်– “လှည့်ကွက်ဖြင့် နာမည်ကြီးသော မဟာရထ စကူနိသည် စစ်တပ်အလုံးစုံနှင့်အတူ ရှေ့သို့ တိုးလာ၏။ အလယ်ဗဟိုတွင် ကုရုမျိုးရိုး၏ အထင်ကရ သူရဲကောင်းများက ကာကွယ်ထားသော ဒုရျောဓန ရှိ၏။ စကူနိလည်း မြင်းစစ်တပ်ကြီးဖြင့် ဝိုင်းရံထားလျက် ထိုနေရာ၌ ရှိနေ၏။ သူနှင့်အတူ မဟာရထ ဥလူကလည်း တပ်အလုံးစုံကို ဦးဆောင်ကာ စစ်ပွဲသို့ တိုးဝင်လာ၏။”

प्रययौwent forth, advanced
प्रययौ:
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु: या)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), 3, singular, परस्मैपद
सर्वसैन्येनwith the entire army
सर्वसैन्येन:
Karana
TypeNoun
Rootसर्वसैन्य
Formneuter, instrumental, singular
कैतव्यःKaitavya (a proper name/epithet)
कैतव्यः:
Karta
TypeNoun
Rootकैतव्य
Formmasculine, nominative, singular
महारथःgreat chariot-warrior
महारथः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
Formmasculine, nominative, singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
S
Shakuni
D
Duryodhana
U
Ulūka
K
Kuru dynasty
C
cavalry (horsemen)
A
army

Educational Q&A

The passage highlights a moral contrast: even when a ruler is physically protected by the best warriors, the presence of deceitful leadership and counsel (symbolized by Shakuni as 'kaitavya') can still propel a community deeper into destructive conflict. Strength and protection do not substitute for ethical governance.

Sañjaya describes the Kaurava advance: Shakuni moves forward with his full force; Duryodhana holds the central position guarded by leading Kuru fighters; Shakuni is surrounded by a large cavalry contingent; and Ulūka advances alongside with all his troops, ready for battle.