Shloka 43
Duryodhana’s Post-Duel Lament and Instructions (भग्नसक्थस्य विलापः)
अज्ञातवासचर्या च नानावेषसमावृतै: । अन्ये च बहव: क्लेशात् त्वशक्तैरिव सर्वदा,उन्होंने नाना प्रकारके वेशोंमें अपनेको छिपाकर अज्ञातवासका कष्ट भोगा। इसके सिवा और भी बहुत-से क्लेश उन्हें असमर्थ पुरुषोंके समान सदा सहन करने पड़े हैं
ajñātavāsacaryā ca nānāveṣasamāvṛtaiḥ | anye ca bahavaḥ kleśāt tvaśaktair iva sarvadā ||
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– «အမျိုးမျိုးသော ဝတ်စုံအသွင်အပြင်များဖြင့် ကိုယ်ကိုဖုံးကွယ်ကာ အမည်မသိဘဝဖြင့် နေရခြင်း၏ ဒုက္ခကို သူတို့ ခံစားခဲ့ကြ၏။ ထို့အပြင် အားနည်းသူများကဲ့သို့ အမြဲတမ်း များစွာသော အခက်အခဲဒုက္ခများကိုလည်း သည်းခံရခဲ့ကြပြီး၊ မိမိတို့ရွေးချယ်ထားသော လမ်းစဉ်ကို ထိန်းသိမ်းရန် နာကျင်မှုကို စိတ်ရှည်လက်ရှည် ခံယူခဲ့ကြ၏»။
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights kṣānti (forbearance) and disciplined self-restraint: even those capable of power may accept hardship and apparent helplessness to protect a vow, uphold dharma, and complete a necessary course without compromising integrity.
Vaiśampāyana recalls how the protagonists (the Pāṇḍavas) lived in concealment, adopting many disguises during their incognito period, and how they endured numerous additional hardships continuously, as if they were powerless, while remaining committed to their path.