Shloka 9
Gadā-yuddhe Bhīma–Duryodhanayoḥ Tumulaḥ Saṃprahāraḥ
Mace-duel’s intense exchange
महास्वना: सनिर्घातास्तुमुला लोमहर्षणा: । पेतुस्तथोल्का: शतश: स्फोटयन्त्यो नभस्तलात्,बिजलीकी गड़गड़ाहटके साथ प्रचण्ड वायु चलने लगी, सब ओर धूलिकी वर्षा होने लगी, सम्पूर्ण दिशाएँ अन्धकारसे आच्छन्न हो गयीं, आकाशसे महान् शब्द तथा वज्रकी-सी गड़गड़ाहटके साथ रोंगटे खड़े कर देनेवाली सैकड़ों भयंकर उल्काएँ भूतलको विदीर्ण करती हुई गिरने लगीं। प्रजानाथ! अमावास्याके बिना ही राहुने सूर्यको ग्रस लिया, वन और वृक्षोंसहित सारी पृथ्वी जोर-जोरसे काँपने लगी
sañjaya uvāca |
mahāsvanāḥ sanirghātās tumulā lomaharṣaṇāḥ |
petus tatholkāḥ śataśaḥ sphoṭayantyo nabhastalāt ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ မိုးကြိုးသံနှင့် ပေါက်ကွဲသံကြီးများ—ကြမ်းတမ်း၍ ကြောက်လန့်စေသော—နှင့်အတူ ကောင်းကင်မျက်နှာပြင်မှ မီးလုံး (ဥက္ကာ) ရာချီ လဲကျလာကာ ကျဆင်းစဉ် ပေါက်ကွဲသွား하였다။ ဤကြောက်မက်ဖွယ် နိမိတ်များကြောင့် အရပ်မျက်နှာတို့ မှောင်မိုက်သွားပြီး လောက၏ ယုံကြည်မှုကို လှုပ်ခတ်စေကာ စစ်သည် အဓမ္မနှင့် ဖျက်ဆီးခြင်း တိုးပွားမည့် အဆင့်သို့ ဝင်ရောက်သွားပြီဟု ညွှန်ပြသည်—သဘာဝတရားကိုယ်တိုင်ပင် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် သတ်ဖြတ်မှုကို ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်သကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the Mahābhārata motif that mass violence and the rise of adharma are mirrored by disturbances in nature. Such portents function as ethical warnings: when human conduct collapses into ruthless destruction, the cosmos is portrayed as reacting with fearsome signs.
Sañjaya reports terrifying battlefield omens: thunderous crashes and hundreds of meteors falling and bursting from the sky. These signs foreshadow escalating calamity in the Kurukṣetra war and heighten the sense of impending catastrophe.