Shloka 54
Kapālamocana-tīrtha (Auśanasa) and Balarāma’s Sarasvatī Pilgrimage
(त्वं प्रभु: परमैश्वर्यादधिक॑ं भासि शड्कर । त्वयि ब्रह्मा च शक्रश्न लोकान् संधार्य तिष्ठत: ।।
vaiśampāyana uvāca |
(tvaṃ prabhuḥ paramaiśvaryād adhikaṃ bhāsi śaṅkara |
tvayi brahmā ca śakraś ca lokān saṃdhārya tiṣṭhataḥ ||
tvanmūlaṃ ca jagat sarvaṃ tvadantaṃ hi maheśvara |
tvayā hi vitatā lokāḥ sapteme sarvasambhava ||
sarvathā sarvabhūteśa tvām evārcanti devatāḥ |
tvanmayaṃ hi jagat sarvaṃ bhūtaṃ sthāvarajaṅgamam ||
svargaṃ ca paramaṃ sthānaṃ nṛṇām abhyudayārthinām |
dadāsi karmiṇāṃ karma bhāvayan dhyānayogataḥ ||
na vṛthāsti mahādeva prasādas te maheśvara |
yasmāt tvayopakaraṇāt karomi kamalekṣaṇa |
prapadye śaraṇaṃ śambhuṃ sarvadā sarvataḥ sthitam |)
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «အို ရှင်ကရာ၊ သင်သည် အရှင်ဖြစ်၏။ အမြင့်ဆုံး အာဏာတော်ကြောင့် သင်၏ တောက်ပမှုသည် ပိုမိုထင်ရှား၏။ သင်၌ပင် ဘြဟ္မာနှင့် အိန္ဒြာတို့သည် လောကများကို ထမ်းဆောင်ကာ တည်ရှိကြ၏။ အို မဟေရှ္ဝရ၊ စကြဝဠာတစ်ခုလုံး၏ အမြစ်သည် သင်ဖြစ်ပြီး အဆုံးလည်း သင်၌ပင် ရောက်၏။ အို အရာအားလုံး၏ မူလရင်းမြစ်၊ ဤ လောက ခုနစ်ပါးသည် သင်ထံမှ ပေါ်ထွန်းကာ ကမ္ဘာဧကရာဇ်အနှံ့ ပြန့်နှံ့၏။ အို သတ္တဝါတို့၏ အရှင်၊ နတ်တို့သည် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် သင်ကို ပူဇော်ကြ၏။ လှုပ်ရှားသည့်အရာနှင့် မလှုပ်ရှားသည့်အရာ အပါအဝင် စကြဝဠာတစ်ခုလုံးသည် သင်ဖြင့် ပြည့်နှက်နေပြီး သင်ကို အခြေခံအကြောင်းရင်းအဖြစ် ထားရှိ၏။ သင်သည် သာယာချမ်းသာနှင့် မြင့်တက်မှုကို လိုလားသော လူတို့အား သမาธိယောဂ၏ စည်းကမ်းဖြင့် သူတို့၏ ကမ္မကို ချိန်တွယ်ကာ အမြင့်ဆုံးနေရာ—ကောင်းကင်ဘုံ—ကို ပေးတော်မူ၏။ အို မဟာဒေဝ၊ အို မဟေရှ္ဝရ၊ သင်၏ ကရုဏာတော်သည် မည်သည့်အခါမျှ အလဟဿ မဖြစ်။ သင်ပေးသော အထောက်အကူများကြောင့်သာ ငါသည် လုပ်ဆောင်နိုင်သဖြင့်၊ အမြဲတမ်း အရပ်ရပ်၌ တည်ရှိသော ရှမ္ဘု၊ သင်ထံသို့ ငါ ခိုလှုံ၏»။
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage teaches devotion grounded in metaphysical insight: Śiva is presented as the sustaining and dissolving ground of the cosmos, and divine grace is effective. Ethical causality (karma) is affirmed—heaven is granted in accordance with deeds, evaluated through disciplined contemplation—while the devotee adopts humility and refuge rather than pride.
Within Vaiśampāyana’s narration, a speaker offers an extended hymn to Śiva, praising him as the source, support, and end of all worlds, worshiped by the gods themselves. The hymn culminates in surrender—taking refuge in Śambhu—and frames action as possible only through the means granted by the deity.