Shloka 96
द्वैपायनह्रदे दुर्योधनान्वेषणम् / The Search for Duryodhana at Dvaipāyana Lake
एतच्छुत्वा तु वचन वैश्यापुत्रेण भाषितम् । प्राप्तकालमिति ज्ञात्वा विदुर: सर्वधर्मवित्
sañjaya uvāca |
etac chrutvā tu vacanaṁ vaiśyāputreṇa bhāṣitam |
prāptakālam iti jñātvā viduraḥ sarvadharmavit |
rakṣitaḥ kuladharmaś ca sānukrośatayā tvayā |
vaiśyāputra yuyutsukī kathitāṁ etāṁ kathāṁ śrutvā prāptakālam iti matvā sarvadharmavit viduro ’meyātma-balopetaḥ yuyutsuṁ bhūri-bhūri praśaśaṁsa, evaṁ ca uvāca— “bharatavaṁśīyānāṁ vināśakāle yad idaṁ prāptakālaṁ kartavyaṁ tat sarvaṁ nivedya tvayā sānukrośatayā kuladharmo rakṣitaḥ” |
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ဗိုင်းရှျာ၏သားက ပြောသော စကားကို ကြားသော် ဓမ္မအားလုံးကို သိမြင်သူ ဝိဒုရသည် ထိုစကားကို အချိန်နှင့် ကိုက်ညီသင့်တော်သည်ဟု သိမြင်하였다။ သနားကြင်နာမှုကြောင့် သင်သည် မိသားစု၏ ဓမ္မကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အတွင်းစိတ်အင်အား များမကန်သော ဝိဒုရသည် ယုယုತ್ಸုကို ထပ်တလဲလဲ ချီးမွမ်းကာ ဤသို့ ဆို하였다– «ဘာရတတို့ ပျက်စီးရာ ဤအချိန်၌ လိုအပ်သည့် ကာလသင့် တာဝန်ကို သင် ပြောပြခဲ့ပြီး၊ ကရုဏာကြောင့် မျိုးရိုးဓမ္မကို ကာကွယ်ခဲ့သည်»။
संजय उवाच
Educational Q&A
Dharma must be discerned in context: when destruction is imminent, one should do the timely, necessary duty (prāptakāla-kartavya) and protect the ethical fabric of the family (kula-dharma), guided by compassion rather than factional loyalty.
Sañjaya reports that Vidura hears Yuyutsu’s statement, recognizes it as appropriate to the crisis, and repeatedly praises him, saying that Yuyutsu’s compassionate counsel has preserved the family’s dharma at a moment of catastrophic collapse for the Bharatas.