Shloka 186
विजानातु नृपो दु:खं यत् प्राप्तं पाण्डुनन्दनै: । “आजसे वे स्वयं ही दासतुल्य होकर कुन्तीपुत्र युधिष्ठिरकी परिचर्या करते हुए अच्छी तरह समझ लें कि “पाण्डवोंने पहले कितना कष्ट उठाया था?”
vijānātu nṛpo duḥkhaṃ yat prāptaṃ pāṇḍunandanaiḥ |
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ပाण्डု၏ သားတော်တို့အပေါ် ကျရောက်ခဲ့သော ဒုက္ခဝေဒနာကို မင်းကြီးသည် အမှန်တကယ် သိမြင်ပါစေ»။ ဤစကားသည် ဓမ္မအရ ပြန်လည်တွက်ချက်ခြင်းကို ညွှန်ပြသည်– ပाण्डဝတို့ ခံစားခဲ့ရသော ခက်ခဲမှုကို အသိအမှတ်ပြုမှသာ သူတို့၏ လုပ်ရပ်များနှင့် စစ်၏ ဝမ်းနည်းဖွယ် လိုအပ်ချက်ကို တရားမျှတစွာ ချိန်ညှိနိုင်သည်။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse urges ethical clarity: a ruler must acknowledge the real suffering endured by others—especially those wronged—before passing judgment. Recognition of hardship becomes a prerequisite for justice and responsible kingship.
Sañjaya, reporting events to King Dhṛtarāṣṭra, frames the unfolding war and its consequences by reminding him to comprehend the Pāṇḍavas’ past afflictions—implying that their present actions and claims cannot be evaluated without that context.