Shloka 14
Aśvatthāmā’s Buddhi-Doctrine and Nocturnal Incursion Resolve (अश्वत्थाम्नः बुद्धिविचारः सौप्तिकसंकल्पश्च)
“उस विकारके कारण एक ही पुरुषमें उसी समय भिन्न-भिन्न प्रकारकी बुद्धि (विचारधारा) उत्पन्न हो जाती है; परंतु अवसरके अनुरूप न होनेपर उसकी अपनी ही बुद्धि उसीके लिये अरुचिकर हो जाती है ।।
niścitya tu yathāprajñaṃ yāṃ matiṃ sādhu paśyati | tayā prakurute bhāvaṃ sā tasyodyogakārikā ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထိုစိတ်ဗီကာရ (အနှောင့်အယှက်) ကြောင့် လူတစ်ယောက်တည်းအတွင်း၌ပင် အချိန်တစ်ချိန်တည်းမှာ အမြင်အမျိုးမျိုး ပေါ်ထွက်လာတတ်၏။ သို့သော် အခါအခွင့်နှင့် မကိုက်ညီလျှင် မိမိ၏ အမြင်ပင် မိမိအတွက် မနှစ်သက်ဖွယ် ဖြစ်လာတတ်သည်။ ထို့နောက် မိမိ၏ ဉာဏ်အတိုင်း စဉ်းစားဆုံးဖြတ်၍ ကောင်းသည်ဟု မြင်သော အမြင်တစ်ရပ်ကို ခိုင်မာစွာ ချမှတ်ပြီး ထိုဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် လုပ်ငန်းကို စတင်ကြိုးပမ်းသည်။ ထိုအမြင်ပင် သူ၏ ကြိုးပမ်းမှုကို အောင်မြင်စေသော အင်အား ဖြစ်လာသည်။
संजय उवाच
Educational Q&A
A person acts through the judgment he deems right after reflection; that chosen understanding becomes the effective cause behind his effort and its success—showing how discernment (prajñā) and resolve (mati/bhāva) govern action.
In Sañjaya’s narration during the Sauptika Parva, the focus turns to the workings of the mind: how differing thoughts can arise, and how, once a decision is formed, the mind’s chosen counsel drives one’s undertaking—an observation relevant to the tense, consequential actions of the night-raid context.