Shloka 13
कैराता दरदा दर्वा: शूरा वै यमकास्तथा । औदुम्बरा दुर्विभागा: पारदा बाह्विकैः सह
kairātā daradā darvāḥ śūrā vai yamakās tathā | audumbarā durvibhāgāḥ pāradā bāhvikaiḥ saha ||
ဒုရ्यောဓနက ပြောသည်– «ကိရာတတို့၊ ဒရဒတို့၊ ဒရဝတို့—အမှန်တကယ် ရဲရင့်သူများ—ထို့ပြင် ယမကတို့လည်းကောင်း၊ အော်ဒုမ္ဗရတို့၊ ဒုရ္ဝိဘာဂတို့၊ ပါရဒတို့သည် ဘာဟ္ဝိကတို့နှင့်အတူ—ထိုလူမျိုးအစုအဖွဲ့တို့လည်း ရောက်ရှိနေကြ၏»။
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how the pursuit of dominance draws many peoples into a ruler’s designs; ethically, it highlights the widening consequences of adharma-driven ambition—war is not merely a personal rivalry but a collective burden borne by entire communities.
Duryodhana is enumerating various regional groups/tribes—mostly frontier or northern/northwestern peoples—present or aligned in the broader political-military landscape, emphasizing the scale and diversity of forces involved.