Shloka 27
अग्निहोत्रमुखा वेदा गायत्री छन्दसां मुखम् । राजा मुखं मनुष्याणां नदीनां सागरो मुखम्,सूर्य, चन्द्रमा, नक्षत्र, ग्रह, दिशा और विदिशा सब उन्हींमें स्थित हैं। जैसे वेदोंमें अनिनिहोत्रकर्म, हन््दोंमें गायत्री, मनुष्योंमें राजा, नदियों (जलाशयों)-में समुद्र, नक्षत्रोंमें चन्द्रमा, तेजोमय पदार्थोंमें सूर्य, पर्वतोंमें मेरु और पक्षियोंमें गरुड श्रेष्ठ हैं, उसी प्रकार देवलोकसहित सम्पूर्ण लोकोंमें ऊपर-नीचे, दायें-बायें, जितने भी जगत्के आश्रय हैं, उन सबमें भगवान् श्रीकृष्ण ही श्रेष्ठ हैं
agnihotramukhā vedā gāyatrī chandasāṃ mukham | rājā mukhaṃ manuṣyāṇāṃ nadīnāṃ sāgaro mukham | sūryaś candramā nakṣatrāṇi grahā diśaś ca vidiśaś ca sarvaṃ teṣu pratiṣṭhitam | yathā vedeṣu agnihotram, chandaḥsu gāyatrī, manuṣyeṣu rājā, nadīṣu sāgaraḥ, nakṣatreṣu candramāḥ, tejasviṣu sūryaḥ, parvateṣu meruḥ, pakṣiṣu garuḍaḥ śreṣṭhaḥ, tathā devalokasahiteṣu sarvalokeṣu ūrdhva-adhaḥ dakṣiṇa-vāma yāvat jagadāśrayāḥ santi teṣu sarveṣu bhagavān śrīkṛṣṇa eva śreṣṭhaḥ |
ဘီṣ္မက ဆိုသည်—“ဝေဒများတွင် အဂ္နိဟောတရသည် အထွတ်အထိပ်သော ကရိယာဖြစ်၏။ မီတာများအနက် ဂါယတ္ရီသည် အထွတ်အထိပ်ဖြစ်၏။ လူတို့အနက် မင်းသည် အကြီးအကဲဖြစ်၏။ ရေများနှင့် မြစ်များအနက် သမုဒ္ဒရာသည် အကြီးအကဲဖြစ်၏။ နေ၊ လ၊ ကြယ်စုများ၊ ဂြိုဟ်များ၊ အရပ်များနှင့် အလယ်အရပ်များ—အားလုံးသည် ထိုကမ္ဘာ့စည်းကမ်းအတွင်း၌ တည်ရှိကြ၏။ ဝေဒကရိယာများတွင် အဂ္နိဟောတရ၊ မီတာများတွင် ဂါယတ္ရီ၊ လူတို့တွင် မင်း၊ ရေများတွင် သမုဒ္ဒရာ၊ ကြယ်များတွင် လ၊ အလင်းတန်ခိုးရှိသည့်အရာများတွင် နေ၊ တောင်များတွင် မေရု၊ ငှက်များတွင် ဂရုဍ—ဤတို့ကို အမြင့်ဆုံးဟု သတ်မှတ်သကဲ့သို့၊ နတ်လောကအပါအဝင် လောကအပေါင်းတို့၌၊ အရပ်အနှံ့ရှိ အားကိုးရာအပေါင်းတို့အနက် ဘဂဝန် သရီ ကṛṣṇa တည်းဟူသော ဘုရားသာ အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်” ဟု။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse uses a chain of ‘foremost among’ examples (Agnihotra, Gāyatrī, king, ocean, moon, sun, Meru, Garuḍa) to argue that just as every domain has a recognized pinnacle, the ultimate pinnacle and support across all realms—including the gods’ realm—is Śrī Kṛṣṇa.
Bhīṣma is speaking and offers a theological-stuti style statement: he frames the cosmos and its recognized hierarchies to culminate in the declaration of Kṛṣṇa’s supremacy, reinforcing reverence and the idea of a single highest refuge behind worldly and celestial orders.