Shloka 15
सहदेव-दक्षिण-दिग्विजयः — Sahadeva’s Southern Conquest and the Māhiṣmatī–Agni Encounter
न प्रवेक्ष्यामि वो देशं विरुद्ध यदि मानुषै: । युधिष्ठिराय यत् किंचित् करपण्यं प्रदीयताम्
na pravekṣyāmi vo deśaṃ viruddha yadi mānuṣaiḥ | yudhiṣṭhirāya yat kiñcit karapaṇyaṃ pradīyatām ||
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «သင်တို့၏ နယ်မြေသည် လူတို့အတွက် ဆန့်ကျင်၍ အန္တရာယ်ရှိလျှင် ငါသည် ထိုဒေသသို့ မဝင်မည်။ မဟာရာဇာ ယုဓိဋ္ဌိရ အတွက် ပေးရမည့် အခွန်အတိုး အနည်းငယ်ရှိသော်လည်း ထိုအခွန်ကို ပေးအပ်ကြလော့»။
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores restraint and lawful order: one should not force entry into a land that is hostile or contrary to human norms, and instead uphold legitimate political obligations by rendering the due tribute to the rightful sovereign (Yudhiṣṭhira).
In the context of Yudhiṣṭhira’s expanding imperial authority and the collection of tribute, the speaker conveys a stance of non-coercion—declining to enter a region if it is dangerous or opposed—while still directing that whatever tribute is owed should be delivered to Yudhiṣṭhira.