Shloka 43
हारपद्माकरां चैव भूमिरेणूमिमालिनीम् । आर्यवृत्तवतां संख्ये सुतरां भीरुदुस्तराम्
sañjaya uvāca |
hārapadmākarāṃ caiva bhūmir eṇūmimālinīm |
āryavṛttavatāṃ saṅkhye sutarāṃ bhīrudustarām ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «မြေပြင်သည် လည်ဆွဲအလှဆင်များဖြင့် ပြည့်နှက်သော ကြာကန်တစ်ကန်ကဲ့သို့ ထင်ရပြီး၊ ဖုန်မှုန့်တက်လှုပ်သည့် လှိုင်းတန်းများက ၎င်း၏ လှိုင်းများဖြစ်နေသည်။ ထိုစစ်ပွဲတွင် ၎င်းသည် ဝိုင်တရဏီမြစ်ကဲ့သို့ ဖြစ်လာ၍ သီလသမာဓိရှိသောသူတို့အတွက် လွယ်ကူစွာ ဖြတ်ကူးနိုင်သော်လည်း ကြောက်ရွံ့သူတို့အတွက် အလွန်ခက်ခဲစွာ ဖြတ်ကူးရသည်»။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts inner character under crisis: the same terrifying battlefield becomes ‘crossable’ for those grounded in ārya-vṛtta (noble discipline and courage) but ‘uncrossable’ for the fearful. Ethical steadiness is portrayed as the true means of passage through peril.
Sañjaya poetically reports the battlefield’s appearance: dust rises in wave-like surges, and the ground seems like a lotus-lake strewn with necklaces—part of the larger depiction of the horrific ‘river’ of slaughter in the Karṇa Parva, likened to the Vaitaraṇī.