Shloka 286
आयुधक्षयमासाद्य प्रशान्तिं परमां गत: । महाराज! जैसे पूर्णिमाके दिन समुद्र उमड़ पड़ता है, उसी प्रकार वृद्धक्षेमका पुत्र भी युद्धमें उद्धत हो उठा था, परंतु उसके सारे अस्त्र-शस्त्र नष्ट हो गये थे, इसलिये वह प्राणशून्य हो सदाके लिये परम शान्त हो गया
āyudhakṣayam āsādya praśāntiṃ paramāṃ gataḥ | mahārāja! yathā pūrṇimāyāṃ dine samudra udmapatati, tathā vṛddhakṣemasya putro 'pi yuddhe uddhato 'bhavat; kintu tasya sarve 'strāṇi śastrāṇi ca naṣṭāni, tasmāt sa prāṇaśūnyaḥ san sadā-kṛte paramāṃ śāntim agamat |
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «အို မဟာမင်းကြီး၊ သူ၏ လက်နက်များ ကုန်ခမ်းသွားသောအခါ အမြင့်ဆုံးသော ငြိမ်သက်မှုသို့ ရောက်သွားသည်။ လပြည့်နေ့တွင် ပင်လယ်ရေ တက်လှုပ်သကဲ့သို့ ဝృద్ధက္ခေမ၏ သားလည်း စစ်ပွဲတွင် ရဲရင့်စွာ တက်ကြွခဲ့သည်။ သို့သော် သူ၏ မြားလက်နက် အားလုံး ပျက်စီးသွားသောအခါ အသက်ကင်းမဲ့ကာ ထာဝရ အမြင့်ဆုံးသော ငြိမ်းချမ်းမှုသို့ ဝင်ရောက်သွားသည်။»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the impermanence of martial power: even a warrior who surges with confidence like the ocean at full moon is brought to an end when his means of violence are exhausted. The phrase “supreme peace” functions as a sober reminder that death is the final cessation of conflict, inviting reflection on restraint, limits, and the cost of war.
Sanjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the son of Vṛddhakṣema fought with great ferocity, but once his weapons—both missiles (astra) and hand-weapons (śastra)—were destroyed, he was slain. The narration uses a full-moon ocean-swell simile to convey the warrior’s sudden surge of battle-fury before his fall.