Shloka 303
Adhyāya 41 — Kṛṣṇa’s Battlefield Briefing and the Renewal of the Great Engagement
Devanagari script
अस्यार्थसिद्धि त्वभिकाड्क्षमाण- स्तन्मन्यसे यत्र नैकान्त्यमस्ति । “यह बड़ा भयंकर समय सामने आ रहा है। राजा दुर्योधन रणभूमिमें आ पहुँचा है। मैं उसके मनोरथकी सिद्धि चाहता हूँ; किंतु तुम्हारा मन उधर लगा हुआ है
Translation
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ကြောက်မက်ဖွယ်ကာလသည် ရောက်လာနေပြီ။ ရာဇာ ဒုရျောဓနသည် စစ်မြေပြင်သို့ ရောက်နှင့်ပြီ။ ငါသည် သူ၏ အလိုဆန္ဒ ပြည့်စုံစေလိုသည်။ သို့သော် မင်း၏စိတ်သည် အခြားဘက်သို့ လှည့်သွားပြီး၊ ထိုလမ်း၌ သူ၏အမှု ပြည့်စုံမည်ဟု အတည်တကျ မရှိချေ»
Word by Word
अस्यof this (man/thing)
अस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
अर्थसिद्धिम्accomplishment of (his) purpose
अर्थसिद्धिम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थसिद्धि
FormFeminine, Accusative, Singular
तुbut
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
अभिकाङ्क्षमाणःdesiring, wishing
अभिकाङ्क्षमाणः:
Karta
TypeVerb
Rootअभि-√काङ्क्ष्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypeNoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
मन्यसेyou think, you suppose
मन्यसे:
TypeVerb
Root√मन् (मन्यते)
FormPresent, Ātmanepada, Second, Singular
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
एकान्त्यम्certainty, definiteness
एकान्त्यम्:
TypeNoun
Rootएकान्त्य
FormNeuter, Nominative, Singular
अस्तिis, exists
अस्ति:
TypeVerb
Root√अस्
FormPresent, Third, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes