Shloka 71
कर्णपर्व — अध्याय ४०
Karṇa’s Pressure on the Pāñcālas; Duryodhana Disabled; Arjuna’s Counter-Advance
उच्छिष्टभोजन: काको यथा वैश्यकुले पुरा,पूर्वकालमें वह कौआ जैसे वैश्यकुलमें सबकी जूठन खाकर पला था, उसी प्रकार धृतराष्ट्रके पुत्रोंने तुम्हें जूठडन खिला-खिलाकर पाला है, इसमें संशय नहीं है। कर्ण! इसीसे तुम अपने समान तथा अपनेसे श्रेष्ठ पुरुषोंका भी अपमान करते हो
ucchiṣṭa-bhojanaḥ kāko yathā vaiśya-kule purā | pūrva-kāle meṁ vaha kauā jaise vaiśya-kula meṁ sabkī jūṭhan khākar palā thā, usī prakāra dhṛtarāṣṭra-ke putroṁ ne tumheṁ jūṭha-dān khilā-khilākar pālā hai, ismeṁ saṁśaya nahīṁ hai | karṇa! isīse tuma apne samāna tathā apne-se śreṣṭha puruṣoṁ kā bhī apamāna karate ho ||
ကျီးက ပြောသည်—“ရှေးကာလ၌ ကျီးတစ်ကောင်သည် ကုန်သည်အိမ်၌ လူတိုင်း၏ အကျန်အစားအစာကို စားသောက်ကာ အသက်ရှင်ခဲ့သကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူ ဓృతရာရှ္ဌရ၏ သားများသည် သင့်ကို အကြိမ်ကြိမ် ကျန်ရစ်သည့်အရာများကိုပင် ပေးကာ မွေးမြူထားကြသည်—သံသယမရှိ။ ကဏ္ဏာရေ၊ ထိုကြောင့်ပင် သင်သည် သင့်နှင့်တန်းတူသူတို့ကိုသာမက သင့်ထက်မြင့်မြတ်သူတို့ကိုပါ အပြစ်တင်စော်ကားလေသည်။”
काक उवाच
Educational Q&A
The verse condemns arrogance and abusive speech: dependence on questionable patronage and the humiliation implied by it can foster resentment and pride, but dharma requires restraint, respect for worthy persons, and ethical conduct regardless of one’s benefactors.
A speaker identified as “the crow” rebukes Karṇa, mocking his reliance on the Kauravas by comparing him to a crow living on leftovers in a merchant’s house, and then explains that this dependence has led Karṇa to insult even equals and superiors.