Shloka 51
Droṇa-parva Adhyāya 95 — Sātyaki’s Breakthrough and the Routing of Allied Contingents
छिन्नाडुलीक्षुद्रमत्स्यां युगान्ते कालसंनिभाम् । प्राकरोद् गजसम्बाधां नदीमुत्तरशोणिताम्
chinnāḍulīkṣudramatsyāṃ yugānte kālasaṃnibhām | prākarod gajasambādhāṃ nadīm uttarashoṇitām ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ «သူသည် စစ်မြေပြင်ကို မြစ်တစ်စင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်—ဆင်အလောင်းများဖြင့် တင်းကျပ်ကာ မြောက်ဘက်သို့ သွေးဖြင့် စီးဆင်းသော မြစ်—၎င်း၏ ရေများတွင် ဖြတ်တောက်ထားသော ကိုယ်အင်္ဂါများနှင့် ငါးသေးသေးများ ပြည့်နှက်၍ ယုဂအဆုံး၌ ကာလ (အချိန်) ကဲ့သို့ မှောင်မိုက်နေသည်»။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames war’s carnage against the vast scale of Kāla (Time/Death): human power and pride collapse into impermanence, and violence is shown as a force that mimics cosmic dissolution—an ethical warning about the dehumanizing momentum of battle.
Sañjaya describes the scene of slaughter in vivid metaphor: the battlefield appears like a river, clogged with elephants and flowing with blood, strewn with severed limbs and teeming with small fish—dark and dreadful like Time at the end of the age.