Adhyaya 43
अभिमन्योर् दारुणः संमर्दः (Abhimanyu’s fierce melee amid chariot formations)
Upa-parva: Saindhava-niruddha–Saubhadra-raṇa (Episode: Abhimanyu presses the Kaurava host after the Pandavas are checked by Jayadratha)
Saṃjaya reports that, with the Pandavas’ advance checked by Saindhava (Jayadratha), the engagement intensifies into a severe clash between the Kaurava forces and their opponents. Abhimanyu (Saubhadra), described as truthful in resolve and difficult to assail, enters the hostile host and agitates it like a sea-creature churning the ocean. Kuru warriors converge upon him with dense arrow volleys, producing a sustained, close-quarters mêlée. In the exchange, Abhimanyu disables Vṛṣasena’s chariot capability by killing the charioteer and cutting the bow; he is then struck, and his horses carry the chariot away from the immediate press. As the chariot withdraws, opponents acclaim the tactical displacement. A warrior identified as Vasātīya charges and showers Abhimanyu with arrows while issuing a threat; Abhimanyu responds with a swift shot that pierces the attacker’s heart, causing him to fall. Angered Kṣatriya leaders then surround Abhimanyu with intensified combat. The narration shifts to battlefield effects: severed arms with weapons, fallen ornaments, broken standards, damaged chariots, dead elephants, and scattered equipment cover the ground. Abhimanyu’s movement becomes hard to perceive amid the chaos; only flashes of gold and weaponry are visible, and he is likened to the sun standing in the middle, taking down fighters with arrows.
Chapter Arc: द्रोण के व्यूह-द्वार पर एक ही नाम बिजली-सा चमकता है—सैन्धव जयद्रथ। पाण्डवों के लिए मार्ग खुला है, पर हर कदम पर वही द्वारपाल बनकर खड़ा है; और उसके रथ-घोड़े, ध्वजा और साज-सज्जा युद्धभूमि को भी ‘गन्धर्वनगर’ जैसा मायावी वैभव दे देते हैं। → पाण्डव-पक्ष के योद्धा—द्रुपद, शिखण्डी, केकय, द्रौपदेय—अलग-अलग दिशाओं से दबाव बनाते हैं, पर जयद्रथ हर उस वीर को चुन-चुनकर रोकता है जो द्रोण-नीक को भेदने का यत्न करता है। व्यूह का द्वार जैसे एक ही देह में सिमट गया हो। → भीषण धक्कामुक्की के बीच सात्यकि का धनुष कटता है; वह रथ से कूदकर दूसरे रथ पर चढ़ता है—युद्ध की धूल में सिंह-सा उछलता हुआ। उसी क्षण जयद्रथ का ‘अश्रद्धेय’ पराक्रम सब देखते हैं: वह एक-एक करके आने वाले भेदकों को रोककर पाण्डवों का मार्ग बंद कर देता है। → अध्याय का निष्कर्ष यह है कि सौभद्र (अभिमन्यु) द्वारा पहले दिखाया गया पथ अब जयद्रथ द्वारा निवारित हो गया है; द्रोण-व्यूह का द्वार सुरक्षित है और पाण्डवों की गति थम जाती है। → व्यूह-द्वार बंद है, पर पाण्डवों का संकल्प नहीं—अब प्रश्न यह है कि इस ‘द्वारपाल’ को कौन और कैसे हटाएगा, ताकि भीतर फँसे अभिमन्यु तक सहायता पहुँच सके?
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके २ श्लोक मिलाकर कुल २४ श्लोक हैं।) ऑपन-आ प्रात | अर: त्रिचत्वारिशो<्ध्याय: पाण्डवोंके साथ जयद्रथका युद्ध और व्यूहद्वारको रोक रखना संजय उवाच यन्मां पृच्छसि राजेन्द्र सिन्धुराजस्य विक्रमम् । शृणु तत् सर्वमाख्यास्थे यथा पाण्डूनयोधयत्
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «မင်းတို့ထဲ အမြတ်ဆုံးသော မင်းကြီး၊ သင်သည် စင်ဓုနိုင်ငံ၏ အရှင် ဂျယဒြဓ၏ သူရဲကောင်းမှုကို မေးမြန်းသဖြင့် နားထောင်ပါ။ ပாண்டဝတို့နှင့် သူ မည်သို့ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ကို အစအဆုံး ငါ ပြောပြမည်၊ ထိုစစ်ပွဲ၏ လမ်းကြောင်းကို ထင်ရှားစေမည်»။
Verse 2
तमूहुवाजिनो वश्या: सैन्धवा: साधुवाहिन: । विकुर्वाणा बृहन्तो5श्वा: श्वसनोपमरंहस:
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «စင်ဓုမြေမွေး မြင်းကြီးတို့သည်—လေ့ကျင့်ထားကောင်း၍ ကြိုးကွပ်ကို နာခံကာ၊ စာရഥီ၏ အမိန့်ကို ကောင်းစွာ လိုက်နာနိုင်သဖြင့်—သူ့ကို သယ်ဆောင်သွားကြသည်။ အမျိုးမျိုးသော လှုပ်ရှားပုံများကို ပြသရင်း လေကဲ့သို့ မြန်နှုန်းဖြင့် ပြေးလွှားကာ စစ်ပွဲအလယ်သို့ ဂျယဒြဓကို တင်ဆောင်သွားသည်။ စည်းကမ်းတကျသော အင်အားသည် သူရဲကောင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်နှင့် ချိတ်ဆက်လျှင် ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်သော လက်နက်ဖြစ်လာကြောင်းကို ထင်ရှားစေသည်»။
Verse 3
गन्धर्वनगराकारं विधिवत्कल्पितं रथम् । तस्याभ्यशो भयत् केतुर्वाराहो राजतो महान्
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «စည်းကမ်းတကျ အညီအမျှ ပြုလုပ်ထားသော ထိုရထားသည် ဂန္ဓဗ္ဗမြို့တော်ကဲ့သို့ ထင်ရသည်။ ၎င်း၏ အနီးတွင် ဝက်တောအမှတ်တံဆိပ် ပါသော ငွေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် ကြီးမားသော အလံတိုင်သည် မြင့်မားစွာ တက်လှုပ်၍ ရထား၏ တင့်တယ်မှုကို တိုးပွားစေသည်»။
Verse 4
श्वैतच्छत्रपताकाभि क्षामरव्यजनेन च । स बभौ राजलिजड्लैस्तैस्तारापतिरिवाम्बरे,श्वेत छत्र, पताका, चँवर और व्यजन--इन राजचिह्वोंसे वह आकाशकमें चन्द्रमाकी भाँति सुशोभित हो रहा था
သဉ္ဇယက ပြောသည်– အဖြူရောင် မင်းတော်ထီးနှင့် အလံတံခွန်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပြီး၊ အရောင်ဖျော့သော ချော်ရီ(ချာမရ)နှင့် ပန်ကာတို့—အာဏာပိုင်မှု၏ သင်္ကေတများ—က ဝန်းရံလျက်၊ သူသည် ကောင်းကင်၌ ကြယ်တို့၏ အရှင်ဖြစ်သော လကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်နေ၏။
Verse 5
मुक्तावज़मणिस्वर्णर्भूषितं तदयस्मयम् । वरूथं विबभौ तस्य ज्योतिर्भि: खमिवावृतम्,उसके रथका मुक्ता, मणि, सुवर्ण तथा हीरोंसे विभूषित लोहमय आवरण नक्षत्रोंसे व्याप्त हुए आकाशके समान सुशोभित होता था
သဉ္ဇယက ပြောသည်– သူ၏ ရထားပေါ်ရှိ သံဖြင့်ပြုလုပ်သော ကာကွယ်အဖုံး (ဝရူထ) သည် ပုလဲ၊ စိန်၊ ရတနာနှင့် ရွှေတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထား၍ ကြယ်ရောင်အလင်းများဖြင့် ပြည့်နှက်သော ကောင်းကင်ကဲ့သို့ တောက်ပလှပနေ၏။
Verse 6
स विस्फार्य महच्चापं किरजन्निषुगणान् बहून् । तत् खण्डं पूरयामास यद् व्यदारयदार्जुनि:
သဉ္ဇယက ပြောသည်– သူသည် မဟာလေးကို အပြည့်အဝ ဆွဲတင်၍ မြားအစုအဝေးများစွာကို မိုးရွာသကဲ့သို့ ပစ်ချလျက်၊ အာဂျုနက ဖောက်ခွဲထားသော အပေါက်ကွက်ကို ထိုက်တန်စွာ ဖြည့်တင်းကာ၊ ထိုဖောက်ကွက် မကျန်စေရန်နှင့် စစ်တန်း မယိုင်မခိုင်စေရန် တိုက်ခိုက်မှုကို ဆက်လက် ဖိအားပေး၏။
Verse 7
उसने अपना विशाल धनुष फैलाकर बहुत-से बाणसमूहोंकी वर्षा करते हुए व्यूहके उस भागको योद्धाओंद्वारा भर दिया, जिसे अभिमन्युने तोड़ डाला था ।।
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထို့နောက် သူသည် သာတျကိကို မြားသုံးစင်းဖြင့်၊ ဝೃကောဒရ (ဘီမ) ကို မြားရှစ်စင်းဖြင့်၊ ဓೃષ્ટဒျုမ్నကို မြားခြောက်ဆယ်ဖြင့်၊ ဝိရာဋကို မြားဆယ်စင်းဖြင့် ထိုးနှက်၏။ ထိုသို့ တွက်ချက်ထားသော မြားမိုးဖြင့် အဘိမန္ယုက ယခင်က ချိုးဖောက်ခဲ့သော စစ်တန်းအပိုင်း၌ ထိန်းချုပ်မှုကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ကာ၊ ထိုဖောက်ကွက်ကို ပြင်းထန်စွာ ယှဉ်ပြိုင်ရသော ရှေ့တန်းအဖြစ် ပြောင်းလဲစေ၏။
Verse 8
द्रुपदं पज्चभिस्ती3्ष्णै: सप्तभिश्न शिखण्डिनम् | केकयान् पज्चविंशत्या द्रौपदेयांस्त्रिभिस्त्रिभि:
သဉ္ဇယက ပြောသည်– မြားချွန်ငါးစင်းဖြင့် ဒြုပဒကို ထိုးနှက်၍၊ မြားခုနစ်စင်းဖြင့် ရှိခဏ္ဍိန်ကို ထိုးနှက်၏။ ထို့ပြင် ကေကယတို့ကို မြားနှစ်ဆယ့်ငါးစင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဒြောပဒီ၏ သားများကို တစ်ဦးလျှင် မြားသုံးစင်းစီဖြင့်လည်းကောင်း ထိုးနှက်ကာ—မရပ်မနား၊ စနစ်တကျ တိကျသော စစ်ပွဲ၏ ကြမ်းတမ်းမှုကို ပြသ၏။
Verse 9
युधिष्टिरं तु सप्तत्या तत: शेषानपानुदत् । इषुजालेन महता तदद्धभुतमिवाभवत्
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထို့နောက် သူသည် မြား ခုနစ်ဆယ်ဖြင့် ယုဓိဋ္ဌိရကို တားဆီးကာ၊ ထို့နောက် ကျန်သူတို့ကိုလည်း နောက်ဆုတ်စေ하였다။ ထိုကြီးမားသော မြားကွန်ယက်ကြောင့် မြင်ကွင်းသည် အံ့ဩဖွယ်တစ်ရပ်ကဲ့သို့ ထင်မြင်ရပြီး—စစ်၏ကြမ်းတမ်းသောလိုအပ်ချက်များအလယ်၌ စစ်အင်အား၏ ကြောက်မက်ဖွယ်ပြသမှုတစ်ခု ဖြစ်လာ하였다။
Verse 10
उसने सात्यकिको तीन, भीमसेनको आठ, धृष्टद्युम्नको साठ, विराटको दस, ट्रुपदको पाँच, शिखण्डीको सात, केकयराजकुमारोंको पचीस, द्रौपदीपुत्रोंकी तीन-तीन तथा युधिष्ठिरको सत्तर तीखे बाणोंद्वारा घायल कर दिया। तत्पश्चात् बाणोंका बड़ा भारी जाल-सा बिछाकर उसने शेष सैनिकोंकों भी पीछे हटा दिया। यह एक अद्भुत-सी बात थी | ७-- ९ || अथास्य शितपीतेन भल्लेनादिश्य कार्मुकम् चिच्छेद प्रहसन् राजा धर्मपुत्र: प्रतापवान्,तब प्रतापी राजा धर्मपुत्र युधिष्ठिने एक तीखे और पानीदार भल्लके द्वारा उसके धनुषको काटनेकी घोषणा करके हँसते-हँसते काट डाला
သဉ္ဇယက ပြောသည်– သူသည် စာတျကိကို မြားသုံးစင်း၊ ဘီမစေနကို ရှစ်စင်း၊ ဓೃဋ္ဌဒျုမ္နကို ခြောက်ဆယ်စင်း၊ ဝိရာဋကို ဆယ်စင်း၊ ဒြုပဒကို ငါးစင်း၊ ရှိခဏ္ဍင်ကို ခုနစ်စင်း၊ ကေကယမင်းသားတို့ကို နှစ်ဆယ့်ငါးစင်း၊ ဒြော်ပဒီ၏ သားတော်တို့ကို တစ်ဦးလျှင် သုံးစင်းစီ၊ ယုဓိဋ္ဌိရကို ခုနစ်ဆယ်စင်းဖြင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရစေ하였다။ ထို့နောက် မြားမိုးကို ကွန်ယက်ကြီးတစ်ခုကဲ့သို့ ဖြန့်ကျက်ကာ ကျန်တပ်များကိုပါ နောက်ဆုတ်စေ하였다။ အံ့ဩဖွယ် စွမ်းရည်၏ မြင်ကွင်းတစ်ရပ် ဖြစ်၏။ ထို့နောက် သတ္တိပြည့်ဝသော ဓမ္မပုတၱရ မင်း ယုဓိဋ္ဌိရသည် ရယ်မောလျက် ပစ်မှတ်ကို ကြေညာကာ၊ တောက်ပ၍ ဓားသွားကဲ့သို့ ထက်မြက်သော ဘ္ဟလ္လမြားဖြင့် ရန်သူ၏ လေးကို ဖြတ်တောက်ချလိုက်သည်။
Verse 11
अक्ष्णोनिमिषमात्रेण सो5न्यदादाय कार्मुकम् | विव्याध दशभि: पार्थ तांश्षैवान्यांस्त्रिभिस्त्रिभि:
သဉ္ဇယက ပြောသည်– မျက်တောင်ခတ်သလောက် အချိန်အတွင်းပင် သူသည် အခြားလေးတစ်လက်ကို ဆွဲယူကာ၊ ယုဓိဋ္ဌိရကို မြားဆယ်စင်းဖြင့် ထိုးဖောက်၍၊ အခြားသူရဲကောင်းတို့ကိုလည်း တစ်ဦးလျှင် သုံးစင်းစီဖြင့် ထိုးဖောက်လိုက်သည်။
Verse 12
तत् तस्य लाघवं ज्ञात्वा भीमो भल्लैस्त्रिभिस्त्रिभि: | धनुर्ध्वजं च च्छत्र॑ च क्षितौ क्षिप्रमपातयत्
သဉ္ဇယက ပြောသည်– သူ၏ လျင်မြန်မှုကို သိမြင်သဖြင့် ဘီမသည် ဘ္ဟလ္လမြား သုံးစင်းစီဖြင့် လျင်လျင်မြန်မြန် ထိုးခတ်ကာ ရန်သူ၏ လေး၊ အလံနှင့် မိုးကာ (ပရဆော) ကို မြေပေါ်သို့ ချလိုက်သည်။
Verse 13
सोडन्यदादाय बलवान् सज्यं कृत्वा च कार्मुकम् । भीमस्यापातयत् केतु धनुरश्चांश्ष मारिष,आर्य! तब उस बलवान वीरने दूसरा धनुष ले उसपर प्रत्यंचा चढ़ाकर भीमके धनुष, ध्वज और घोड़ोंको धराशायी कर दिया
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထိုအားကြီးသော သူရဲကောင်းသည် အခြားလေးတစ်လက်ကို ယူ၍ ကြိုးတင်ကာ၊ လျင်မြန်သော အင်အားဖြင့် ဘီမ၏ အလံကို ချလိုက်ပြီး၊ သူ၏ လေးကို ချိုးဖျက်ကာ၊ သူ၏ မြင်းများကိုလည်း လဲကျစေ하였다။
Verse 14
स हताश्चादवप्लुत्य च्छिन्नधन्वा रथोत्तमात् | सात्यकेराप्लुतो यान गिर्यग्रमिव केसरी,धनुष कट जानेपर अपने अश्वहीन उत्तम रथसे कूदकर भीमसेन सात्यकिके रथपर जा बैठे, मानो कोई सिंह पर्वतके शिखरपर जा चढ़ा हो
သဉ္ဇယက ပြောသည်– စိတ်အားကျသော်လည်းကောင်း၊ မြားတံ (ဓနု) ဖြတ်တောက်ခံရသော်လည်းကောင်း၊ သူသည် မိမိ၏ အထူးကောင်းမွန်သော ရထားမှ ခုန်ဆင်းကာ စာတျကိ၏ ရထားပေါ်သို့ တက်လှမ်းခုန်တက်하였다—တောင်ထိပ်သို့ တက်မြောက်သကဲ့သို့သော ခြင်္သေ့တစ်ကောင်ကဲ့သို့။ ဤပုံရိပ်သည် အကျပ်အတည်းအလယ်၌ပင် စစ်သူရဲ၏ မလျှော့မတင်းသော စိတ်ဓာတ်ကို ဖော်ပြပြီး၊ လဲကျအရှုံးမပေးဘဲ အမြန်တုံ့ပြန်ကာ ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ရန် ရွေးချယ်သည့်အရာကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 15
ततस्त्वदीया: संहृष्टा: साधु साध्विति वादिन: । सिन्धुराजस्य तत् कर्म प्रेक्ष्याश्रद्धेयमद्भुतम्
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထို့နောက် သင်၏ စစ်သည်တို့သည် အလွန်ပျော်ရွှင်လျက် “ကောင်းလှ၏! ကောင်းလှ၏!” ဟု အော်ဟစ်ချီးမွမ်းကြသည်။ အကြောင်းမှာ စင်ဓုဘုရင်၏ လုပ်ရပ်သည် အံ့ဩဖွယ်ကောင်း၍ ကြားရုံဖြင့် မယုံနိုင်သကဲ့သို့ ဖြစ်သော်လည်း သူတို့က မျက်မြင်တွေ့ခဲ့ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ မဟာကဗျာ၏ သီလဝန်းကျင်အတွင်း၌ စစ်မြေပြင်ပေါ်က မြင်သာသော သတ္တိပြမှုသည် အလျင်အမြန် ချီးကျူးသံကို ရယူနိုင်သော်လည်း ထိုအမှု၏ တရားမှန်ကန်မှုကို မချိန်ဆမီ ဖြစ်နိုင်ကြောင်းကိုလည်း ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 16
संक्रुद्धान् पाण्डवानेको यद् दधारास्त्रतेजसा । तत् तस्य कर्म भूतानि सर्वाण्येवाभ्यपूजयन्
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ဂျယဒြထသည် တစ်ယောက်တည်းဖြင့်ပင် မီးလောင်သကဲ့သို့ တောက်ပသော လက်နက်အာနုဘော်ကြောင့် ဒေါသထွက်နေသော ပाण्डဝတို့ကို တားဆီးနိုင်ခဲ့သောအခါ၊ သတ္တဝါအပေါင်းတို့က ထိုသူ၏ လုပ်ရပ်ကို ချီးကျူးကြလေသည်။ စစ်ပွဲအလယ်၌ စစ်ကျွမ်းကျင်မှုဖြင့် လူအများကို တားဆီးနိုင်သော သတ္တိပြမှုသည် လူထုချီးမွမ်းရာ ဖြစ်လာတတ်သော်လည်း၊ ထိုချီးမွမ်းမှုသည် မိမိကူညီသည့် အကြောင်းရင်း၏ တရားမှန်ကန်မှုနှင့် သီးခြားနေနိုင်ကြောင်းကိုလည်း ဖော်ပြသည်။
Verse 17
सौभद्रेण हतै: पूर्व सोत्तरायोधिभिर्दिपै: । पाण्डूनां दर्शित: पन्था: सैन्धवेन निवारित:
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ယခင်က စောဘဒြ (အဘိမညု) သည် ဆင်များကို မောင်းနှင်သူတို့နှင့်တကွ သတ်ဖြတ်ခဲ့သဖြင့် ပाण्डဝတို့အတွက် စစ်တန်းကြပ်ကြားထဲသို့ ဝင်ရောက်ရန် လမ်းကြောင်းတစ်ခု ပေါ်လွင်လာခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုလမ်းကြောင်းကိုပင် စင်ဓုမင်းသား (ဂျယဒြထ) က ထပ်မံပိတ်ဆို့ကာ သူတို့၏ တိုးတက်မှုကို တားဆီးသော အတားအဆီးအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။
Verse 18
सुभद्राकुमार अभिमन्युने पहले गजारोहियोंसहित बहुत-से गजराजोंको मारकर व्यूहमें प्रवेश करनेके लिये जो पाण्डवोंको मार्ग दिखा दिया था, उसे जयद्रथने बंद कर दिया ।।
သဉ္ဇယက ပြောသည်– စုဘဒြာ၏သား အဘိမညုသည် ဆင်မောင်းသူတို့နှင့်တကွ ဆင်ကြီးများစွာကို သတ်ဖြတ်ကာ စစ်တန်းစီ (ဗျူဟ) ထဲသို့ ဝင်ရန် ပाण्डဝတို့အတွက် လမ်းကို ဖော်ပြပေးခဲ့သော်လည်း ဂျယဒြထက ထိုလမ်းကို ပိတ်ဆို့လိုက်သည်။ ထိုသူရဲကောင်းများ—မတ်စျ၊ ပဉ္စာလ၊ ကေကယ နှင့် ပाण्डဝတို့—သည် ထပ်ခါထပ်ခါ ကြိုးပမ်းကာ စစ်တန်းစီကို ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်လိုကြသော်လည်း စင်ဓုဘုရင် (ဂျယဒြထ) ကို ရင်ဆိုင်ရာတွင် မတည်မငြိမ် ဖြစ်ကာ လမ်းကြောင်းကို မဖွင့်နိုင်ခဲ့ကြ။ ဤမြင်ကွင်းသည် အရေးကြီးသော လည်ပင်းပေါက်နေရာ၌ တည်ကြည်သော ကာကွယ်သူတစ်ဦးတည်းကပင် မဟာဗျူဟာနှင့် အခြေအနေက ဆန့်ကျင်သွားသောအခါ တရားမျှတသော ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုပါ တားဆီးနိုင်ကြောင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 19
यो यो हि यतते भेत्तुं द्रोणानीकं तवाहितः । त॑ तमेव वर प्राप्य सैन्धव: प्रत्यवारयत्
သဉ္ဇယက ပြောသည်– မင်း၏ ရန်သူတို့အနက် ဒ్రోဏာ၏ စစ်တန်းစီ (ဗျူဟာ) ကို ဖောက်ထွင်းရန် ကြိုးစားသူ မည်သူမဆို၊ စင်ဓု၏ အရှင် ဂျယဒြဓသည် ထိုအထူးထက်မြက်သော သူရဲကောင်းထံသို့ တိုက်ရိုက်ရောက်ရှိကာ လမ်းမပေးဘဲ ပြန်လှန်တားဆီးလေ၏။
Verse 42
इस प्रकार श्रीमह्ाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत अभिमन्युवधपर्वमें जयद्रथयुद्धविषयक बयालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ဤသို့ဖြင့် «သရီ မဟာဘာရတ» ၏ ဒ్రోဏပర్వ အတွင်းရှိ အဘိမညုဝဓပર્વ တွင် ဂျယဒြဓနှင့် စစ်ပွဲကို ဖော်ပြသော အခန်း (၄၂) ပြီးဆုံးလေ၏။
Verse 43
इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि अभिमन्युवधपर्वणि जयद्रथयुद्धे त्रिचत्वारिंशो 5 ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत अभिमन्युवधपर्वरमें जयद्रथका युद्धविषयक तैतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ဤသို့ဖြင့် «သရီ မဟာဘာရတ» ၏ ဒ్రోဏပర్వ အတွင်းရှိ အဘိမညုဝဓပર્વ တွင် ဂျယဒြဓနှင့် စစ်ပွဲကို ဖော်ပြသော အခန်း (၄၃) ပြီးဆုံးလေ၏။
Frequently Asked Questions
The ethical tension is implicit rather than debated: whether extreme, concentrated force used to regain momentum under strategic obstruction remains within kṣātra-dharma, especially when engagements become crowded, perception is degraded, and decisions must be made without full situational clarity.
The chapter underscores that agency operates within constraint: when broader strategy is impeded, disciplined initiative and clarity of resolve can restore local advantage, yet the same intensity amplifies systemic destruction—highlighting the dual-edge of heroic action in contested dharma.
No explicit phalaśruti appears in this unit; its meta-commentary is conveyed through Saṃjaya’s descriptive framing—visibility loss, the sun-simile, and the inventory of shattered matériel—positioning the episode as a study in the costs and opacity of large-scale conflict.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.