Shloka 183
सैन्येन रजसा मूढं सर्वमन्धमिवा भवत् । उस अवस्थामें न आकाशका, न पृथ्वीका और न दिशाओंका ही पता लगता था। सेनाद्वारा उड़ायी हुई धूलसे आच्छादित होकर वहाँ सब कुछ अन्धकारमय हो गया था
sainyena rajasā mūḍhaṃ sarvam andham ivābhavat |
သဉ္ဇယက ပြောသည်– စစ်တပ်များက လှုံ့ဆော်ထုတ်လွှင့်သော ဖုန်မှုန့်ကြောင့် စစ်မြေပြင်တစ်ခုလုံး မျက်စိမမြင်သကဲ့သို့ အမှောင်ထဲတွင် မူးဝေသွားလေ၏။ ထိုအခြေအနေတွင် ကောင်းကင်ကိုလည်း မမြင်ရ၊ မြေပြင်ကိုလည်း မသိရ၊ ဦးတည်ရာ အရပ်များကိုပင် မခွဲခြားနိုင်တော့ဘဲ၊ စစ်တပ်ဖုန်မှုန့်က အရာအားလုံးကို ဖုံးလွှမ်းကာ အမှောင်မိုက်စေခဲ့၏။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how war generates not only physical destruction but also moral and cognitive obscuration: the dust that blinds the eyes symbolizes the confusion that overwhelms judgment and orientation when violence dominates.
Sañjaya describes the battlefield at a moment when the armies’ movement raises such dense dust that everything appears dark and indistinguishable; even the sky, earth, and directions cannot be made out.