Shloka 60
ध्वजेनोच्छितदण्डेन गृध्रराजेन राजितम् । लोहितार्द्रपताकं तु अन्त्रमालाविभूषितम्,घटोत्कच जिस विशाल रथपर बैठकर आया था, वह काले लोहेका बना हुआ और अत्यन्त भयंकर था। उसके ऊपर रीछकी खाल मढ़ी हुई थी। उसके भीतरी भागकी लंबाई- चौड़ाई तीस नल्व- (बारह हजार हाथ) थी। उसमें यन्त्र और कवच रखे हुए थे। चलते समय उससे मेघोंकी भारी घटाके समान गम्भीर शब्द होता था। उसमें हाथी-जैसे विशालकाय वाहन जुते हुए थे, जो वास्तवमें न घोड़े थे और न हाथी। उस रथकी ध्वजाका डंडा बहुत ऊँचा था। वह ध्वज पंख और पंजे फैलाकर आँखें फाड़-फाड़कर देखने और कूजनेवाले एक गृध्रराजसे सुशोभित था। उसकी पताका खूनसे भीगी हुई थी और उस रथको आँतोंकी मालासे विभूषित किया गया था
sañjaya uvāca |
dhvajenocchitadaṇḍena gṛdhrarājena rājitam |
lohitārdrapatākaṃ tu antramālāvibhūṣitam ||
စဉ္ဇယက ပြောသည်။ “ထိုရထားသည် အလွန်မြင့်တက်သော အလံတိုင်ပါသည့် အလံဖြင့် အလှဆင်ထားပြီး၊ အလံပေါ်တွင် တင်ထားသော လင်းတမင်းကြောင့် ထင်ရှားလှပနေ၏။ အလံအထည်သည် သွေးစိုနေပြီး၊ ရထားကို အူအတန်းပန်းကုံးဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။” စစ်၏ ဓမ္မလေထုအတွင်း၌ ဤရုပ်ပုံသည် သူရဲကောင်းမှုကို မညွှန်းဘဲ ကြောက်မက်ဖွယ်ရာကို ညွှန်းသည်—ရန်သူကို စိတ်လှုပ်ရှားအောင်လုပ်ရန်နှင့် စစ်မြေပြင်ပေါ်၌ ရက်စက်သတ်ဖြတ်မည့် ရည်ရွယ်ချက်ကို ကြေညာရန် ရည်ရွယ်သည့် ပြသမှုဖြစ်သည်။
सयजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how war can normalize deliberate intimidation and dehumanizing spectacle. By portraying a banner drenched in blood and adorned with entrails, the text underscores the moral degradation that accompanies unchecked violence and the use of fear as a weapon.
Sañjaya describes a terrifying chariot marked by a towering banner-staff, a vulture-king emblem, a blood-wet pennon, and an entrails-garland—details meant to convey the arrival or presence of a fearsome warrior’s vehicle and its psychological impact on the battlefield.