Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

अलंबलवधः (Alaṃbala-vadhaḥ) / The Slaying of Alaṃbala and the Advance toward Karṇa

तयोरनवरयो राजन्‌ सारथ्यं दारुकस्य च । महाराज! उन दोनोंका वह संग्राम देखकर सबके चित्तमें मोह छा गया। राजन! सभी दर्शकके समान उन दोनों नरश्रेष्ठ वीरोंके उस अतिमानव युद्धको और दारुकके सारथ्य कर्मको देखने लगे। हाथी, घोड़े, रथ और मनुष्योंसे युक्त वह चतुरंगिणी सेना भी युद्धसे उपरत हो गयी थी ।। ५२-५३ $ || गतप्रत्यागतावृत्तैर्मण्डलै: संनिवर्तनै:,रथपर बैठे हुए कश्यपगोत्रीय सारथि दारुकके रथ-संचालनकी गमन, प्रत्यागमन, आवर्तन, मण्डल तथा संनिवर्तन आदि विविध रीतियोंसे आकाशमें खड़े हुए देवता, गन्धर्व और दानव भी चकित हो उठे तथा कर्ण और सात्यकिके युद्धको देखनेके लिये अत्यन्त सावधान हो गये। वे दोनों बलवान्‌ वीर रणभूमिमें एक-दूसरेसे स्पर्धा रखते हुए अपने-अपने मित्रके लिये पराक्रम दिखा रहे थे

sañjaya uvāca | tayor anavarayo rājan sārathyaṃ dārukasya ca | tayor yuddhaṃ mahārāja dṛṣṭvā sarveṣu cetasu mohaḥ samajāyata | sarve darśakavat te tu tayor naraśreṣṭhayor yuddham atimānuṣam | dārukasya ca sārathyakarma paśyantaḥ samupāviśan | hastyaśvarathapattibhir yuktā catur-aṅgiṇī camūr api yuddhād uparatābhavat || gatapratyāgatāvṛttair maṇḍalaiḥ saṃnivartanaiḥ | dārukasya rathasthasya rathacaryā-viśeṣataḥ | ākāśasthā devagandharvadānavāś ca vismitāḥ | karṇasātyakiyuddhaṃ draṣṭuṃ susamāhitā babhūvuḥ | ubhau balavatau vīrau raṇabhūmau parasparaṃ spardhamānau svasvamitrasya kṛte parākramaṃ pradarśayām āsa tu ||

သဉ္ဇယက ပြောသည်– «အို ရာဇန်၊ ထိုသူရဲနှစ်ဦး၏ မပြတ်မတောက် တိုက်ခိုက်လဲလှယ်မှုနှင့် ဒါရုက၏ ရထားမောင်းနှင်မှုတို့ကြောင့် လူတိုင်း၏ စိတ်တွင် မောဟာ ဖုံးလွှမ်းသွား၏။ အို မဟာရာဇာ၊ ထိုစစ်ပွဲကို မြင်သော် ကြည့်ရှုသူအားလုံးသည် လူ့အတိုင်းအတာကို ကျော်လွန်သည့် ထိုနရश्रेष्ठသူရဲနှစ်ဦး၏ တိုက်ပွဲနှင့် ဒါရုက၏ လက်တင်ထိန်းချုပ်မှုကို မျက်စိမခွာ စိုက်ကြည့်နေကြ၏။ ဆင်၊ မြင်း၊ ရထား၊ ခြေလျင်တို့ပါဝင်သည့် စတုရင်္ဂတပ်မတော်တောင် စစ်ကို ရပ်တန့်၍ တိတ်ဆိတ်သွားခဲ့သည်။ ရထား၏ ရှေ့တိုးနောက်ဆုတ်၊ လှည့်ဝိုင်းခြင်း၊ စက်ဝိုင်းပတ်ခြင်း၊ ချက်ချင်းပြန်လှန်ခြင်း စသည့် အမျိုးမျိုးသော လှုပ်ရှားပုံစံများဖြင့် ရထားပေါ်တွင် ရပ်နေသော ဒါရုကသည် ကောင်းကင်မှ ကြည့်နေသည့် နတ်များ၊ ဂန္ဓဗ္ဗများ၊ ဒာနဝများကိုတောင် အံ့အားသင့်စေ하였다။ သူတို့သည် ကာဏ္ဏနှင့် စာတျကိတို့၏ ဒွဲလ်ကို မြင်ရန် အလွန်အမင်း သတိထား စိုက်ကြည့်လာကြ၏။ ထိုအားကြီးသော သူရဲနှစ်ဦးသည် စစ်မြေပြင်၌ အပြိုင်အဆိုင် ယှဉ်ပြိုင်ကာ မိမိတို့၏ မိတ်ဖက်များအတွက် သတ္တိဗလကို ပြသနေကြ၏»။

तयोःof those two
तयोः:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
Formcommon, genitive, dual
अनवरयोःof the two unsurpassed (heroes)
अनवरयोः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअनवर
Formmasculine, genitive, dual
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
Formmasculine, vocative, singular
सारथ्यम्charioteering, driving
सारथ्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसारथ्य
Formneuter, accusative, singular
दारुकस्यof Dāruka
दारुकस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootदारुक
Formmasculine, genitive, singular
and
:
TypeIndeclinable
Root

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by address rājan/mahārāja)
D
Dāruka
K
Karṇa
S
Sātyaki
D
Devas
G
Gandharvas
D
Dānavas
C
Catur-aṅgiṇī senā (fourfold army)
R
Ratha (chariot)
H
Hastin (elephants)
A
Aśva (horses)
P
Patti/Padāti (infantry)