Shloka 8
Droṇa–Arjuna Yuddha; Trigarta-Āvaraṇa; Bhīmasena Gajānīka-bheda
Droṇa and Arjuna Engage; Trigarta Containment; Bhīma Breaks the Elephant Corps
राक्षसापसदं हन्तुं स्वयमेव पितामह । त्वां समाश्रित्य दुर्धर्ष तन्मे कर्तु त्वमहसि,कथयामास दुर्धर्षो विनि:श्वस्य पुनः पुनः । संजय कहते हैं--महाराज! शत्रुओंको संताप देनेवाला राजा दुर्योधन उस महान् युद्धमें एक राक्षसके द्वारा प्राप्त हुई अपनी पराजयको नहीं सह सका। उसने गंगानन्दन भीष्मजीके पास जाकर उन्हें विनीतभावसे प्रणाम करनेके पश्चात् सारा वृत्तान्त यथावत् रूपसे कह सुनाया। उस दुर्धर्ष वीरने बारंबार लम्बी साँस खींचकर घटोत्कचकी विजय और अपनी पराजयकी कथा कही “महाभाग! जैसे आग सूखे पेड़को जलाकर भस्म कर देती है, उसी प्रकार यह अपमान मेरे अंग-अंगको दग्ध कर रहा है। शत्रुओंको संताप देनेवाले पितामह! मैं आपकी कृपासे स्वयं ही उस नीच एवं दुर्धर्ष राक्षणको मारना चाहता हूँ। आपका सहारा लेकर उसपर विजयी होना चाहता हूँ। अत: आप मेरे इस मनोरथको पूर्ण करें”
sañjaya uvāca | rākṣasāpasadaṁ hantuṁ svayam eva pitāmaha | tvāṁ samāśritya durdharṣa tan me kartu tvam arhasi | kathayāmāsa durdharṣo viniḥśvasya punaḥ punaḥ |
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «အဘိုးတော်၊ ကျွန်ုပ်သည် ထို ရက္ခသ်တို့အနက် အနိမ့်အကျဆုံးသော အယုတ်မာကို ကိုယ်တိုင် သတ်လိုပါသည်။ မရှုံးနိုင်သူအရှင်၊ သင့်ကို အားကိုး၍ ထိုအရာကို ကျွန်ုပ် ပြီးမြောက်စေရန် သင်က ကူညီသင့်ပါသည်» ဟု။ ထိုသို့ မရှုံးနိုင်သူ ဒုရ्यோதနသည် အကြိမ်ကြိမ် အသက်ရှူရှည်ရှည် ထုတ်ကာ ပြောကြားခဲ့ပြီး—အရှက်ကွဲမှု၏ နာကျင်မှုနှင့် ဘီရှ္မ၏ အထောက်အပံ့ဖြင့် စစ်တွင် မိမိ၏ အဆင့်အတန်းကို ပြန်လည်တည်ဆောက်လိုသည့် ဆန္ဒတို့က သူ၏ စကားကို မောင်းနှင်နေ하였다။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how wounded pride and the urge to restore honor can drive a warrior toward vengeance, and how such impulses seek validation through authority (here, Bhīṣma). Ethically, it points to the danger of letting humiliation govern action, especially in war where dharma is already strained.
After suffering a setback at the hands of a rākṣasa warrior (understood in context as Ghaṭotkaca), Duryodhana approaches Bhīṣma, addresses him as ‘Grandfather,’ and asks for support to personally kill the rākṣasa. Sanjaya reports Duryodhana’s repeated sighs, signaling distress and agitation.