Shloka 92
भीष्मरक्षण-उद्योगः, शिखण्डि-विवर्जनं, सर्वतोभद्र-व्यूहः
Protection of Bhīṣma, Exemption of Śikhaṇḍin, and the Sarvatobhadra Array
इति श्रीमहाभारते भीष्मपर्वणि भीष्मवधपर्वणि हैडिम्बयुद्थे द्विनवतितमो<ध्याय: ।। ९२ || इस प्रकार श्रीमह्याभारत भीष्मपर्वके अन्तर्गत भीष्मवधपर्वरमें घटोत्कचका युद्धविषयक बानबेवाँ अध्याय पूरा हुआ
iti śrīmahābhārate bhīṣmaparvaṇi bhīṣmavadhaparvaṇi haiḍimbayuddhe dvinavatitamo 'dhyāyaḥ || 92 ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ဤသို့ဖြင့် သီရိမဟာဘာရတ၌၊ ဘီရှ္မပရဝ (Bhīṣma Parva) အတွင်း၊ ဘီရှ္မသတ်ပွဲအပိုင်း (Bhīṣma-vadha) တွင်၊ ဟိုဍိမ္ဗ (Haiḍimba/ဃဋောတ္ကချ) နှင့် ဆက်နွယ်သော စစ်ပွဲအခန်းတွင်၊ အခန်း ၉၂ သည် ပြီးဆုံးလေ၏»။ ဤအဆုံးသတ်ပုံစံသည် စစ်၏အကြမ်းဖက်မှုကို စည်းကမ်းတကျ အတ္ထုပ္ပတ္တိတစ်ရပ်အဖြစ် ချုပ်ကိုင်ထားပြီး၊ စစ်မြေပြင်၏အလွန်အမင်း ရုန်းကန်မှုတောင် သမ္မာဓမ္မနှင့် အကျိုးဆက်တို့၏ မျက်နှာပြင်မှ ကြည့်ရှု၍ မှတ်တမ်းတင်၊ တရားစီရင်ခံရမည်ဟု သတိပေးသည်။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse is a colophon marking the chapter’s end, but it implicitly teaches that the war’s events are not mere spectacle: they are preserved as accountable history within a dharmic framework, where actions in battle carry moral and karmic weight.
Sanjaya concludes the chapter by formally stating its placement within the Mahābhārata: Bhīṣma Parva, the Bhīṣma-fall episode, specifically the portion describing the Haiḍimba (Ghaṭotkaca-related) battle.