Shloka 37
भीष्मशिबिरगमनम् — Duryodhana’s Visit to Bhīṣma’s Camp and the Command Appeal
पुरतोडपि च पृष्ठे च पार्श्वयोश्व भूशाहतः । एको बहुभिरत्यर्थ धैर्याद् राजन् न विव्यथे
purato 'pi ca pṛṣṭhe ca pārśvayoś ca bhūśāhataḥ | eko bahubhir atyarthaṁ dhairyād rājan na vivyathe ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ရှေ့မှလည်း ထိုးခတ်ခံရ၊ နောက်မှလည်း ထိုးခတ်ခံရ၍ ဘေးနှစ်ဖက်လုံးတွင် ဒဏ်ရာများစွာရခဲ့သော်လည်း၊ သူသည်—တစ်ယောက်တည်းဖြစ်ပြီး များစွာသောသူတို့ကို ရင်ဆိုင်ကာ—မလှုပ်မယှက် မယိုင်မခိုင်ခဲ့ပါ၊ အရှင်မင်းကြီး။ တည်ကြည်သော သတ္တိကြောင့် စစ်မြေ၏ ဖိအားကို ခံနိုင်ရည်ရှိစွာ ခံထမ်းကာ စိတ်ပျက်မသွားခဲ့ပါ။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dhairya (steadfast courage): even when surrounded and wounded, one should not lose composure. Ethically, it praises inner firmness and disciplined endurance amid adversity, a valued kṣatriya virtue in the Mahābhārata’s war narrative.
Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra about a warrior who, though alone and attacked by many from all sides, is badly wounded yet remains unshaken. The line emphasizes the intensity of the assault and the warrior’s unwavering resolve.