Shloka 64
Varṣa-Parvata-Nivāsinām Varnanam
Description of Regions, Mountains, and Their Inhabitants
अठिदा: पाशिवाटाश्व तनया: सुनयास्तथा । ऋषिका विदभा: काकास्तड़णा: परतद्भणा:,भरतश्रेष्ठ] अब जो दक्षिणदिशाके अन्यान्य जनपद हैं उनका वर्णन सुनिये--द्रविड, केरल, प्राच्य, भूषिक, वनवासिक, कर्णाटक, महिषक, विकल्प, मूषक, झिल्लिक, कुन्तल, सौहृद, नभकानन, कौकुट्टक, चोल, कोंकण, मालव, नर, समंग, करक, कुकुर, अंगार, मारिष, ध्वजिनी, उत्सव-संकेत, त्रिगर्त, शाल्वसेनि, व्यूक, कोकबक, प्रोष्ठ, समवेगवश, विन्ध्यचुलिक, पुलिन्द, वल्कल, मालव, बल्लव, अपरबल्लव, कुलिन्द, कालद, कुण्डल, करट, मूषक, स्तनबाल, सनीप, घट, सूंजय, अठिद, पाशिवाट, तनय, सुनय, ऋषिक, विदभ, काक, तंगण, परतंगण, उत्तर और क्रूर अपरम्लेच्छ, यवन, चीन तथा जहाँ भयानक म्लेच्छक-जातिके लोग निवास करते हैं, वह काम्बोज
sañjaya uvāca |
aṭhidāḥ pāśivāṭāśva-tanayāḥ sunayās tathā |
ṛṣikā vidabhāḥ kākās taṅgaṇāḥ parataṅgaṇāḥ ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ထို့အတူ အဋ္ဌိဒာ (Aṭhidā) များ၊ ပါśိဝာဋ (Pāśivāṭa) များ၊ အශ්ဝ-တနယ (Aśva-tanaya—‘မြင်း၏သားများ’/မြင်းနှင့်ဆက်နွယ်သော မျိုးနွယ်) များ၊ စုနယ (Sunaya) များရှိ၏။ ထို့ပြင် Ṛṣိက (Ṛṣika) များ၊ ဝိဒဘ (Vidabha) များ၊ ကာက (Kāka) များ၊ တင်္ဂဏ (Taṅgaṇa) များနှင့် ပရတင်္ဂဏ (Parataṅgaṇa) များလည်း ရှိသည်» ဟု။ ဤပိုဒ်တွင် ဇာတ်ပြောသူသည် ဒေသနှင့် အသိုင်းအဝိုင်းတို့ကို ဆက်လက်စာရင်းပြုကာ ကုရုက္ခေတ္တရာ စစ်ပွဲပတ်ဝန်းကျင်ရှိ လူ့လောကအကျယ်အဝန်းကို မြေပုံဆွဲသကဲ့သို့ ဖော်ပြပြီး စစ်၏အကျိုးဆက်နှင့် လက်လှမ်းမီမှုသည် မင်းမျိုးတစ်ခုတည်းကိုသာ မက ကျော်လွန်ကြောင်း အလေးပေးသည်။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse is primarily descriptive rather than doctrinal: by enumerating many peoples and regions, it conveys the epic’s moral scale—political ambition and adharma in a royal conflict can draw in (or affect) far-flung communities, reminding the listener that collective suffering and responsibility extend beyond the immediate protagonists.
Sañjaya continues reporting to Dhṛtarāṣṭra a geographic-ethnographic catalog of janapadas and tribes associated with the broader world around the Kurukṣetra war, here naming groups such as the Vidabhas (Vidarbha) and Taṅgaṇas among others.