Shloka 15
Varṣa-Parvata-Nivāsinām Varnanam
Description of Regions, Mountains, and Their Inhabitants
शतद्रू चन्द्रभागां च यमुनां च महानदीम् । दृषद्वतीं विपाशां च विपापां स्थूलवालुकाम्
sañjaya uvāca |
śatadrūṃ candrabhāgāṃ ca yamunāṃ ca mahānadīm |
dṛṣadvatīṃ vipāśāṃ ca vipāpāṃ sthūlavālukām ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ဘာရတပြည်၌ သတဒြူနှင့် စန္ဒြဘာဂါ၊ ယမုနာနှင့် မဟာနဒီဟူသော မြစ်ကြီးတို့လည်း ရှိ၏။ ထို့အပြင် ဒೃષဒ္ဝတီနှင့် ဝိပါရှာ၊ ထို့တဖန် ဝိပါပါနှင့် သ္ထူလဝါလုကာတို့လည်း ရှိ၏»။ ဤမြစ်များ၏ စာရင်းကောက်ယူမှုသည် ကုရုက္ခေတ္တရ စစ်ပွဲကို ဘာရတ၏ သန့်ရှင်းသော မြေပြင်ပထဝီအတွင်း တည်နေရာချထားကာ—လူမျိုးပေါင်းစုံက မျှဝေသောက်သုံးသော အသက်ပေးရေများကြောင့် ထောက်ပံ့ခံရသော မြေ၌ ဤပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွားနေကြောင်း သတိပေးသည်။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse’s main value is contextual: it frames the Kurukṣetra narrative within the larger, life-sustaining landscape of Bhārata. By naming rivers, the text evokes shared resources and a common civilizational space, implicitly reminding rulers that power and war occur within a broader moral and ecological order that supports all communities.
Sanjaya continues a geographical catalogue, listing major rivers of Bhārata. This occurs as part of a wider description that situates the impending/ongoing war in a detailed map-like account of lands, peoples, and waterways.