Shloka 13
Varṣa-Parvata-Nivāsinām Varnanam
Description of Regions, Mountains, and Their Inhabitants
अन्ये ततो<5परिज्ञाता हस्वा हस्वोपजीविन: । आर्या म्लेच्छाश्न॒ कौरव्य तैर्मिश्रा: पुरुषा विभो
anye tato 'parijñātā hrasvā hrasvopajīvinaḥ | āryā mlecchāś ca kauravya tair miśrāḥ puruṣā vibho ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ထိုအပြင်ဘက်တွင် အခြားသော မသိမမြင်ရသေးသည့် တောင်တန်းငယ်များလည်း ရှိ၏။ အရွယ်အစားသေးငယ်သော်လည်း လူစုငယ်များ၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကို ထောက်ပံ့ရာ အားထားရာ ဖြစ်၏။ အို ကౌရဝျ၊ အို မဟာသူရဲကောင်း၊ ဤ ဘာရတမြေတွင် အာရျယ၊ မလေစ္ဆ၊ နှင့် ရောနှောမျိုးနွယ်တို့ နေထိုင်ကြ၏»။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames Bhārata as a diverse land where different cultural groups—Ārya, Mleccha, and mixed communities—coexist, and it hints at a ruler’s duty to understand the varied peoples and regions under his horizon of concern.
Sañjaya continues a descriptive catalogue of Bhārata’s landscape, noting lesser-known small ranges and then turning to the human geography—who lives in the land—addressing Dhṛtarāṣṭra as ‘Kauravya’ and ‘Vibhu’.