Shloka 10
धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — इरावान्-आवन्त्ययोः युद्धम्, घटोत्कच-भगदत्त-संघर्षः, मद्रेश्वर-विक्षेपः
Dhṛtarāṣṭra–Sañjaya Dialogue: Irāvān vs the Avanti princes; Ghaṭotkaca vs Bhagadatta; Śalya checked by the Mādrī twins
न गोष्ठ्या नोपकारेण न च बन्धुनिमित्तत: । न सौहृदबलैर्वापि नाकुलीनपरिग्रहै:,इनमेंसे किसीको मित्रोंकी गोष्ठीसे लाकर, सामान्य उपकार करके, भाई-बन्धु होनेके कारण, सौहार्दवश अथवा बलप्रयोग करके सेनामें सम्मिलित नहीं किया गया है। जो कुलीन नहीं हैं, ऐसे लोगोंका भी इस सेनामें संग्रह नहीं हुआ है
na goṣṭhyā nopakāreṇa na ca bandhunimittataḥ | na sauhṛdabalair vāpi nākulīnaparigrahaiḥ ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်— «ဤစစ်တပ်ထဲသို့ မည်သူမျှ မိတ်ဆွေစုဝေးပွဲများကြောင့်လည်းကောင်း၊ သာမန်ကျေးဇူးတရားအနည်းငယ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဆွေမျိုးဖြစ်သည်ဟု အကြောင်းပြ၍လည်းကောင်း မခေါ်ယူထားကြ။ ချစ်ခင်ရင်းနှီးမှုကြောင့်လည်း မဟုတ်၊ အင်အားသုံးအကျပ်ကိုင်၍လည်း မဟုတ်။ ထို့ပြင် မျိုးရိုးမမြင့်သူတို့ကိုလည်း ဤစစ်တပ်တွင် မစုဆောင်းထားကြ»။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames an ethical ideal of military enlistment: soldiers should not be gathered through social pressure, personal favors, kinship-pretexts, emotional manipulation, or outright coercion; rather, the army is presented as composed of properly qualified, willingly aligned warriors, reflecting a concern for propriety and social legitimacy in war.
Sañjaya is describing the composition and integrity of the assembled forces, emphasizing that the troops were not recruited by inducements or force and that those lacking noble lineage were not taken in—an assertion meant to portray the army as orderly, disciplined, and socially sanctioned.