Shloka 43

Duryodhana’s Anxiety, Bhīṣma’s Reassurance, and Renewed Mobilization (दुर्योधनचिन्ता–भीष्मप्रत्याश्वासन–सेनानिर्गमनम्)

Devanagari script

हतैरश्वैर्गजैस्तत्र नरैरश्वेश्न॒ पातितै: । रथिभश्रि: सादिभिश्नैव समास्तीर्यत मेदिनी,उस समय वहाँ मारे और गिराये गये हाथी, घोड़े, मनुष्य, रथी और सवारोंद्वारा सारी पृथ्वी आच्छादित हो गयी थी

Transliteration

sañjaya uvāca | hatair aśvair gajais tatra narair aśveṣṇa pātitaiḥ | rathibhiḥ sādibhiś caiva samāstīryata medinī ||

Translation

သဉ္ဇယက ပြော၏—ထိုနေရာ၌ သတ်ခံရသော မြင်းများ၊ ဆင်များ၊ လူများနှင့် မြင်းပေါ်မှ လဲကျသတ်ခံရသူများ၊ ထို့ပြင် ရထားသူရဲများနှင့် စီးနင်းသူများ၏ အလောင်းများကြောင့် မြေပြင်တစ်လျှောက်လုံး အနှံ့အပြား ဖုံးလွှမ်းသွား၏။

Word by Word

हतैःby the slain

अश्वैःhorses

गजैःelephants

तत्रthere

नरैःmen

अश्वेषुon/among horses

पातितैःby those made to fall / felled

रथिभिःby chariot-warriors

सादिभिःby riders/horsemen

एवindeed/just

समास्तीर्यतwas spread/covered

मेदिनीthe earth

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

medinī (the earth/ground)

aśva (horses)

gaja (elephants)

nara (men/warriors)

rathin (chariot-warriors)

sādin (mounted riders)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes