Shloka 37

Arjuna’s Advance toward Bhīṣma; The Gāṇḍīva’s Signal and the Armies’ Convergence (भीष्माभिमुखगमनम् — गाण्डीवनिर्घोष-ध्वजवर्णनम्)

Devanagari script

ततः सुलोचनं भीम: क्षुरप्रेण महामृधे

Transliteration

tataḥ sulocanaṃ bhīmaḥ kṣurapreṇa mahāmṛdhe

Translation

သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထို့နောက် ထိုကြီးမား၍ ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲအတွင်း ဘီမသည် ဓားသွားကဲ့သို့ ချွန်ထက်သော မြားဖြင့် စုလိုစနကို ထိုးနှက်하였다။ ဤသည်မှာ စစ်ပွဲတွင် နာမည်ကြီးသူရဲကောင်းများပင် တိုက်ခိုက်ရေး၏ ကြမ်းတမ်းသော ဥပဒေအောက်သို့ ချက်ချင်းကျရောက်ကြောင်း၊ သတ္တိနှင့် တာဝန်တို့သည် ဆုံးဖြတ်ချက်ပြတ်သားပြီး မကြာခဏ ရက်စက်သည့် လုပ်ရပ်များဖြင့် စမ်းသပ်ခံရကြောင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။

Word by Word

• ततः: then; thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
• Form: अव्यय (indeclinable)

• सुलोचनम्: the one with beautiful eyes (Sulocana) (object)
• सुलोचनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सुलोचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• भीमः: Bhima
• भीमः: Karta
• Type: Noun
• Root: भीम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• क्षुरप्रेण: with a razor-edged (arrow/weapon)
• क्षुरप्रेण: Karana
• Type: Noun
• Root: क्षुरप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• महामृधे: in the great battle
• महामृधे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: महामृध (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• संजय (Sañjaya)
• भीम (Bhīma)
• सुलोचन (Sulocana)
• क्षुरप्र (razor-edged arrow)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights the uncompromising nature of dharma in a kṣatriya war: once battle is joined, duty is carried out through decisive action, and outcomes hinge on skill, resolve, and the stern ethics of the battlefield.

What is happening in the narrative?

Sañjaya reports that Bhīma, amid intense fighting, strikes the warrior Sulocana with a razor-edged arrow, marking a sharp turn in the immediate combat exchange.