Shloka 13
Vāsudeva-Māhātmya: Duryodhana’s Inquiry and Bhīṣma’s Theological Account of Keśava
वराश्चनरनागानां शरीरप्रभवा तदा | परलोकार्णवमुखी गृध्रगोमायुमोदिनी
sañjaya uvāca |
varāś ca nara-nāgānāṃ śarīra-prabhavā tadā |
paralokārṇava-mukhī gṛdhra-gomāyu-modinī ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထိုအခါ ဝက်ရိုင်း၊ လူနှင့် ဆင်တို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာများမှ ပေါက်ဖွားလာသော သွေးမြစ်တစ်စင်း ပေါ်ထွန်း၍ နောက်လောက၏ သမုဒ္ဒရာသို့ စီးဆင်းသွားလေ၏။ ထိုသွေးမြစ်သည် လင်းတများနှင့် မြေခွေးများကို ပျော်ရွှင်စေ၏။ စစ်မြေပြင်၌ သွေးမြစ်သည် အလွန်မြန်စွာ စီးဆင်းကာ ကြောက်မက်ဖွယ် မြင်ကွင်းဖြစ်၏; ဆင်အလောင်းများသည် မြစ်အတွင်း၌ ကျောက်တုံးကြီးများကဲ့သို့ ထင်ရပြီး သွေးနှင့် အသားသည် ရွံ့ကဲ့သို့ ဖြစ်နေ၏။ ထိုသွေး-အသားမြစ်သည် နောက်လောကသို့ ဦးတည်စီးဆင်းကာ အလောင်းစားသတ္တဝါတို့အတွက်သာ အားရစရာ ဖြစ်လေ၏။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse uses stark imagery to show the moral cost of war: slaughter turns life into a ‘river’ that carries beings toward death (paraloka). It underscores impermanence and the karmic gravity of violence—only scavengers benefit, while humans incur suffering and loss.
Sañjaya narrates the Kurukṣetra carnage: a figurative river, born from the bodies of men and elephants (and other creatures), flows toward the ‘ocean of the other world,’ while vultures and jackals are pleased—emphasizing the battlefield’s horror.