Shloka 20
Dhṛtarāṣṭra’s Anxiety and Bhīṣma’s Theological Explanation of Pāṇḍava Invincibility
Book 6, Chapter 61
पदाती रथिनं संख्ये रथी चापि पदातिनम् | न्यपातयच्छितै: शस्त्रै: सेनयोरुभयोरपि,दोनों ही सेनाओंमें पैदल वीर रथीको और रथी योद्धा पैदल सैनिकको अपने तीखे अस्त्र-शस्त्रोंद्वारा रणभूमिमें मार गिराता था
padātī rathinaṃ saṅkhye rathī cāpi padātinam | nyapātayacchitaiḥ śastraiḥ senayor ubhayor api ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်– စစ်ပွဲ၏အလယ်တွင် ခြေလျင်စစ်သည်တို့က ရထားစစ်သူရဲတို့ကို ထက်မြက်သောလက်နက်များဖြင့် လဲကျစေကြ၏။ ရထားစစ်သူရဲတို့လည်း ထိုနည်းတူ ခြေလျင်တို့ကို လဲကျစေကြ၏။ နှစ်ဖက်စစ်တပ်လုံးတွင် အတူတူပင် ဖြစ်ပေါ်နေ၏။ ထိုမြင်ကွင်းသည် စစ်၏ကြမ်းတမ်းသော အပြန်အလှန်သဘောကို ဖော်ပြသည်—အဆင့်အတန်းနှင့် တိုက်ခိုက်ပုံစံတို့သည် သီလကာကွယ်မှု မဖြစ်နိုင်၊ ဟింసာသည် ဟింసာကို ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ကာ ပိုမိုတိုးပွားသွားသည်။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the impartial, leveling nature of war: distinctions of status (infantry vs chariot-warrior) do not prevent mutual destruction. Ethically, it highlights how violence becomes reciprocal and widespread, warning that once dharma is eclipsed by battle-fury, suffering spreads across all ranks.
Sañjaya describes the battlefield where, amid intense fighting, infantrymen bring down chariot-fighters and chariot-fighters bring down infantrymen with sharp weapons—casualties occurring on both sides in equal measure.