Shloka 19
भीमसेनस्य प्रतिघातः—भगदत्तगजप्रहारः—घटोत्कचमायायुद्धम्
Bhīma’s Counteroffensive, Bhagadatta’s Elephant Assault, and Ghaṭotkaca’s Māyā Engagement
ततः प्रववृते युद्ध व्यतिषक्तरथद्धिपम्
tataḥ pravavṛte yuddhaṁ vyatiṣakta-ratha-dvipam
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ထို့နောက် စစ်ပွဲသည် အမှန်တကယ် စတင်လေ၏။ ရထားများနှင့် စစ်ဆင်များသည် ရောယှက်ကာ တင်းကျပ်စွာ ထိတွေ့ပိတ်မိ၍ ရှုပ်ထွေးသော တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ဝင်ရောက်သွားကြ၏။ ထိုကာလ၌ စစ်၏ ဖိအားနှင့် ဓမ္မအလေးချိန်ကြောင့် အစီအစဉ်သည် ပျက်ယွင်းကာ အပြည့်အဝ တိုက်ပွဲသို့ တက်လှမ်းသွားလေ၏»။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse does not present a direct doctrinal teaching; it underscores the ethical pressure-point of the epic: once war is set in motion, it rapidly becomes entangled and uncontrollable, testing discernment (dharma-buddhi) amid confusion and force.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the fighting has fully begun, describing the battlefield as densely interwoven with chariots and elephants, indicating close-quarters clashes and the intensification of combat.