Shloka 25

Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)

Devanagari script

हतमात्मसुतं दृष्टवा कलिड्रानां जनाधिप:

Transliteration

hatam ātmasutaṃ dṛṣṭvā kaliḍrāṇāṃ janādhipaḥ

Translation

သဉ္ဇယက ပြောသည်– «မိမိ၏သား သတ်ဖြတ်ခံရသည်ကို မြင်သော် ကာလိဒြာတို့၏ အုပ်စိုးသူသည် ဝမ်းနည်းကြေကွဲမှုနှင့် အံ့အားသင့်တုန်လှုပ်မှုတို့ကြောင့် ထိခိုက်သွား၏—စစ်ပွဲသည် ဘုရင်ကိုတောင် ငိုကြွေးသူအဖြစ် ပြောင်းလဲစေနိုင်ကြောင်း၊ မိမိပိုင်ဆိုင်ရာအပေါ် ချည်နှောင်မှုသည် စစ်မြေပြင်၌ တာဝန်နှင့် စည်းကမ်းပျက်ယွင်းသွားချိန်တွင် ဒုက္ခ၏ အရင်းအမြစ်ဖြစ်လာကြောင်းကို ပြသသည့် ပုံရိပ်တစ်ခုပင် ဖြစ်၏»။

Word by Word

• हतम्: slain
• हतम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: हन् (क्त)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• आत्मसुतम्: one's own son
• आत्मसुतम्: Karma
• Type: Noun
• Root: आत्मसुत
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• दृष्ट्वा: having seen
• Type: Verb
• Root: दृश् (त्वा)
• Form: Absolutive (Gerund)

• कलिङ्गानाम्: of the Kalingas
• Type: Noun
• Root: कलिङ्ग
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• जनाधिपः: the king (lord of people)
• जनाधिपः: Karta
• Type: Noun
• Root: जनाधिप
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• the ruler (janādhipa) of the Kaliḍras
• the ruler’s son (ātmasuta)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse underscores the human cost of war: even those who uphold martial duty are not spared the suffering born of attachment and loss. It implicitly contrasts the ideals of kṣatriya-dharma with the emotional devastation that battle inevitably brings.

What is happening in the narrative?

Sañjaya describes a battlefield moment in which the king of the Kaliḍras sees his own son killed, marking a turn from command and valor to grief and disorientation amid the ongoing conflict.