Shloka 13
गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह
Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation
परस्परेण धावन्त: पतिता: पुनरुत्थिता:
sañjaya uvāca | paraspareṇa dhāvantaḥ patitāḥ punar utthitāḥ | jighāṃsantaṃ yudhāṃ śreṣṭha tadā āsīt tumulaṃ mahat ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ထိုအချိန်၌ တိုက်ပွဲသည် ကြီးမား၍ ဆူညံလှုပ်ရှားလာ၏။ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး တိုက်ခိုက်ရန် ပြေးဝင်ကြသဖြင့် အများအပြား လဲကျပြီး ပြန်ထလာကြ၏။ သတ်လိုစိတ်ဖြင့် သူတို့သည် ထပ်မံ၍ တိုက်ပွဲအတွင်းသို့ ပြေးဝင်ကြ၏»။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the harsh ethical reality of war: courage and persistence can coexist with destructive intent. It implicitly invites reflection on kṣatriya-duty and the tragic cycle where combatants repeatedly fall and rise, driven by resolve to kill rather than reconciliation.
Sañjaya describes a chaotic phase of the Kurukṣetra battle: warriors charge each other, fall, rise again, and continue fighting with lethal intent, making the conflict loud, confused, and immense in scale.