Shloka 12
Chapter 51: Saṃdhyākāla-saṃhāra
Evening Withdrawal after Arjuna’s Counter-Advance
दुर्मुखस्य तु भल्लेन सर्वावरणभेदिना । जहार सारथे: कायाच्छिर: संनतपर्वणा,इसके बाद झुकी हुई गाँठवाले तथा सब प्रकारके आवरणोंका भेदन करनेवाले एक भल्लके द्वारा दुर्मुखके सारथिका मस्तक धड़से अलग कर दिया
durmukhasya tu bhallena sarvāvaraṇabhedinā | jahāra sāratheḥ kāyāc chiraḥ saṃnataparvaṇā ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်– အကာအကွယ်အမျိုးမျိုးကို ထိုးဖောက်နိုင်ပြီး အဆစ်များကွေးနေသော ဘှလ္လ (bhalla) မြားတစ်စင်းဖြင့် သူသည် ဒုရ္မုခ (Durmukha) ၏ ရထားမောင်း စာရထိ (sārathi) ၏ ခေါင်းကို ကိုယ်ခန္ဓာမှ ဖြတ်တောက်ပစ်လေ၏။ ဤကဗျာသည် စစ်မြေ၏ ကြမ်းတမ်းသော တိကျမှုကို ထင်ဟပ်စေသည်—ထောက်တိုင်တစ်ခုတည်း (စာရထိ) ပြိုလဲသွားလျှင် စစ်သူရဲ၏ တိုက်ခိုက်နိုင်စွမ်းတစ်ခုလုံး ပျက်ယွင်းနိုင်ကြောင်း၊ ထို့ပြင် စစ်ဓမ္မတာဝန်နှင့် လူ့အသက်တန်ဖိုးကြားရှိ သဘောတရားဆိုင်ရာ တင်းမာမှုကိုလည်း ဖော်ပြသည်။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ruthless efficiency of war: removing a key support like the charioteer can decisively disable a fighter. Ethically, it reflects the Mahābhārata’s recurring tension—martial duty and strategic necessity unfolding amid severe human suffering.
In Sañjaya’s battlefield report, a warrior uses a bhalla-arrow that pierces armor to strike Durmukha’s charioteer, severing his head from his body—an act that would leave Durmukha’s chariot effectively compromised.