Shloka 44
Bhīmasena’s Kalinga Engagement and the Approach of Bhīṣma (भीमसेन-कालिङ्ग-संग्रामः)
निष्कूजा: समपद्यन्त दृढसत्त्वा महाबला: । धैर्यको दृढ़तापूर्वक धारण किये रहनेवाले दूसरे महाबली वीर बाणोंके आघातसे पीड़ित हो क्लेश सहन करते हुए भी मौन ही रहते थे--अपनी वेदना प्रकाशित नहीं करते थे ।।
sañjaya uvāca | niṣkūjāḥ samapadyanta dṛḍhasattvā mahābalāḥ | anye ca virathāḥ śūrā ratham anyasya saṃyuge mahārāja |
သဉ္ဇယက ပြောသည်– စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာ၍ အင်အားကြီးသော မဟာသူရဲတို့သည် မြားဒဏ်ခံရသော်လည်း အော်ဟစ်မပြုဘဲ တိတ်ဆိတ်စွာ ခံတတ်ကြ၏၊ မိမိဝေဒနာကို မဖော်ပြကြ။ အခြားသူရဲကောင်းတို့မူ စစ်ရထားပျက်စီးသဖြင့် စစ်မြေပြင်၌ မြေပေါ်သို့လဲကျကာ အခြားသူ၏ရထားကို တောင်းဆိုနေစဉ်ပင် မဟာဆင်ကြီးတို့၏ ခြေထောက်အောက်၌ နင်းချေခံရကြ၏။ သွေးလိမ်းကျန်ရစ်သော ကိုယ်ခန္ဓာများသည် ဖူးပွင့်နေသော ပလာရှ (palāśa) ပန်းကဲ့သို့ ထင်ရှားမြင်ရ၍ လှပမှုနှင့် ကြောက်မက်ဖွယ်အကြမ်းဖက်မှုတို့ ပေါင်းစည်းသကဲ့သို့ ဖြစ်နေ၏။
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights endurance and restraint under suffering as a warriorly virtue, while simultaneously exposing the brutal, indiscriminate destruction of war—suggesting that even dutiful courage (kṣatriya-dharma) unfolds within a tragic moral landscape.
Sañjaya describes the battlefield: some powerful fighters bear arrow-wounds without crying out, while others whose chariots are destroyed fall and seek another chariot but are trampled by elephants; their bloodied bodies are compared to palāśa blossoms.