Shloka 53
भीष्मविक्रमदर्शनं तथा क्रौञ्चारुणव्यूहविधानम् | Bhīṣma’s Ascendancy and the Organization of the Krauñcāruṇa Formation
अहंकार बल दर्प काम॑ क्रोध॑ परिग्रहम् विमुच्य निर्मम: शान्तो ब्रह्म भूयाय कल्पते,विशुद्ध बुद्धिसे युक्त+ तथा हलका, सातक््विक और नियमित भोजन करनेवाला, शब्दादि विषयोंका त्याग करके एकान्त और शुद्ध देशका सेवन करने-वाला,* सात््विक धारणशक्तिके द्वारा अन्तः:करण और इन्द्रियोंका संयम करके“ मन, वाणी और शरीरको वशमें कर लेनेवाला,” राग-द्वेषको सर्वथा नष्ट करके*ः भलीभाँति दृढ़ वैराग्यका आश्रय लेनेवाला तथा अहंकार, बल, घमंड, काम, क्रोध और परिग्रहका त्याग करके निरन्तर ध्यानयोगके परायण रहनेवाला: ममता-रहितः और शान्तियुक्त पुरुष: सच्चिदानन्दघन ब्रह्ममें अभिन्नभावसे स्थित होनेका पात्र होता है
ahaṅkāra-bala-darpa-kāma-krodha-parigraham vimucya nirmamaḥ śānto brahma-bhūyāya kalpate |
အာర్జုနက ပြော၏— «အဟင်္ကာရ (အတ္တမာန်)၊ အင်အား၏မာန်၊ အထင်ကြီးမာန်၊ ကာမ၊ ဒေါသ၊ ပိုင်ဆိုင်လိုစိတ်တို့ကို ပယ်ဖျက်၍ ‘ငါ့ဟာ’ ဟူသော မမတကို ချွတ်လွှတ်ကာ အတွင်းစိတ်ငြိမ်းချမ်းမှု၌ တည်မြဲသော်၊ ထိုသူသည် ဗြဟ္မန် (Brahman) အတွင်း၌ တည်နေထိုင်ရန်—ဗြဟ္မန်ကို သိမြင်သဘောပေါက်သော အခြေအနေ၌ နေရန်—သင့်လျော်သူ ဖြစ်လာသည်။ သီလဓမ္မအရ ဤသင်ကြားချက်သည် အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ချည်နှောင်မှုကို မီးထိုးပေးသော အတွင်းရန်သူများကို အနိုင်ယူခြင်းကို ညွှန်ပြ၍၊ ကိုယ်ကျိုးလိုလားသည့် လက်လှမ်းမီမှုမရှိဘဲ လုပ်ဆောင်နိုင်ကာ ငြိမ်းချမ်းတည်ငြိမ်မှု၌ မလှုပ်မယှက် ရှိစေသည်။»
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that spiritual fitness for Brahman is grounded in ethical self-purification: abandoning egoism, pride, arrogance, desire, anger, and possessiveness, and becoming free from ‘mine-ness’ and established in peace.
Arjuna is speaking within the Bhīṣma Parva context, voicing (in a didactic register) a teaching about inner discipline and renunciation—shifting attention from external conflict to conquering the inner causes of bondage.