Shloka 51
भीष्मविक्रमदर्शनं तथा क्रौञ्चारुणव्यूहविधानम् | Bhīṣma’s Ascendancy and the Organization of the Krauñcāruṇa Formation
बुद्धया विशुद्धया युक्तो धृत्या55त्मानं नियम्य च | शब्दादीन् विषयांस्त्यकत्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च
arjuna uvāca | buddhyā viśuddhayā yukto dhṛtyātmānaṃ niyamya ca | śabdādīn viṣayāṃs tyaktvā rāgadveṣau vyudasya ca ||
«သန့်စင်သော ဉာဏ်ဖြင့် ပြည့်စုံ၍ ခိုင်မာသော ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်ရမည်။ အသံစသည့် အာရုံဝတ္ထုများကို စွန့်လွှတ်၍ ချစ်မုန်း (ရာဂ-ဒွေသ) ကို ပယ်ဖျက်ရမည်။ ဤသည်မှာ မှန်ကန်သော အပြုအမူ၏ အခြေခံသည် အတွင်းပိုင်းစည်းကမ်းဖြစ်ကြောင်း ပြသည်—အာရုံများနှင့် ကြိုက်နှစ်သက်မှု/မကြိုက်မှုတို့ကို အနိုင်ယူခြင်းက လောဘတဏှာ သို့မဟုတ် ရန်လိုမှုကြောင့် မောင်းနှင်သည့် အပြုအမူကို တားဆီးပြီး၊ တာဝန်များကို တည်ငြိမ်၍ သဘောတရားနှင့် ကိုက်ညီစွာ ဆောင်ရွက်ရန် ပြင်ဆင်ပေးသည်။»
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that spiritual and ethical steadiness begins with inner governance: purify discernment (buddhi), apply fortitude (dhṛti) to restrain the self, renounce fixation on sense-objects, and uproot the reactive pair of attachment and aversion (rāga–dveṣa).
Arjuna is speaking and articulating a discipline-oriented ideal: the qualities and practices by which a person becomes fit for higher realization—self-restraint, withdrawal from sensory compulsions, and freedom from emotional partialities.