Shloka 14
भीष्मविक्रमदर्शनं तथा क्रौञ्चारुणव्यूहविधानम् | Bhīṣma’s Ascendancy and the Organization of the Krauñcāruṇa Formation
हे महाबाहो! सम्पूर्ण कर्मोकी सिद्धिके ये पाँच हेतु कर्मोंका अन्त करनेके लिये उपाय बतलानेवाले सांख्य-शास्त्रमें कहे गये हैं, उनको तू मुझसे भलीभाँति जान ।।
adhiṣṭhānaṃ tathā kartā karaṇaṃ ca pṛthagvidham | vividhāś ca pṛthakceṣṭā daivaṃ caivātra pañcamam ||
«အို မဟာဗာဟု၊ သာင်ခယသဒ္ဓာန်က လုပ်ရပ်များ ပြီးမြောက်စေသော နည်းလမ်းဟု ဆိုထားသည့် အကြောင်းရင်းငါးပါးကို ငါထံမှ ပြတ်သားစွာ သိလော့။ မည်သည့်လုပ်ရပ်မဆို ပြီးမြောက်ရာတွင်— အခြေခံတည်ရာ (ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် အနေအထား)၊ လုပ်ဆောင်သူ (ကတ္တာ)၊ ကိရိယာမျိုးစုံ (အာရုံခံ၊ စိတ်နှင့် ကိရိယာတန်ဆာ)၊ လှုပ်ရှားကြိုးပမ်းမှုမျိုးစုံ၊ နှင့် ပဉ္စမအဖြစ် ဒေဝ (ကံကြမ္မာ/ဘုရားသခင်ဆိုင်ရာ အချက်) တို့ရှိသည်»။
अजुन उवाच
Educational Q&A
Any action succeeds through five contributing causes—basis (adhiṣṭhāna), agent (kartā), instruments (karaṇa), distinct efforts (ceṣṭā), and the divine/destiny factor (daiva). This frames ethical responsibility: act with diligence and humility, avoiding egoistic claims of sole authorship or simplistic blame.
Arjuna addresses the mighty-armed interlocutor (implicitly Kṛṣṇa) and asks for a clear account of the five causal factors taught in Sāṅkhya regarding how actions are accomplished, setting up a discussion on karma, agency, and the role of fate/divine order.