Shloka 16
Karma-Saṃnyāsa–Karma-Yoga Saṃvāda
Renunciation and the Discipline of Action
एवं प्रवर्तितं चक्र नानुवर्तयतीह य: । अघायुरिन्द्रियारामो मोघं पार्थ स जीवति
evaṁ pravartitaṁ cakraṁ nānuvartayatīha yaḥ | aghāyur indriyārāmo moghaṁ pārtha sa jīvati ||
ဟေ ပာဋ္ဌ! ဤလောက၌ ဤသို့ လည်ပတ်စေထားသော စကြဝဠာစည်းကမ်း၏ စက်ဝိုင်းကို မလိုက်နာသူ—တာဝန်နှင့် ယဇ်ပူဇော်မှု၏ အစဉ်အလာနှင့် မညီညွတ်ဘဲ နေထိုင်သူ—သည် အချည်းနှီး အသက်ရှင်၏။ အာရုံခံအပျော်အပါးတွင်သာ ပျော်မွေ့နေသော ထိုသူသည် အပြစ်မကင်းသော အချည်းနှီးသော ဘဝကို ရှင်သန်ကာ လောကကို ထောက်ပံ့သော အပြန်အလှန်တရားမှ ကွာခွာသွား၏။
अजुन उवाच
Educational Q&A
A human life becomes ethically empty when one refuses to participate in the world-sustaining cycle of duty and sacrifice (yajña/reciprocity). Mere sense-enjoyment, detached from responsibility and contribution, is condemned as sinful and ‘lived in vain.’
In the Kurukṣetra setting, Arjuna is being instructed on why action cannot be abandoned. This verse concludes a line of reasoning: the cosmos runs on a reciprocal cycle (duty → offering/service → shared sustenance), and the person who breaks that cycle by neglecting prescribed responsibilities becomes a self-centered consumer whose life is spiritually fruitless.