Shloka 246
भीष्मसेनासंनिवेशः — Bhīṣma’s Mobilization, Omens, and the Kaurava Array
केतुराचार्यमुख्यस्य द्रोणस्य धनुषा सह | आचार्यप्रवर द्रोणकी पताकापर कमण्डलुविभूषित सुवर्णमयी वेदी और धनुषके चिह्न बने हुए थे
ketur ācāryamukhyasya droṇasya dhanuṣā saha | ācāryapravara-droṇasya patākāyāṃ kamaṇḍalu-vibhūṣitā suvarṇamayī vedī ca dhanuṣaś-cihnāni ca babhūvuḥ ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်—ဆရာများအနက် အထင်ကရဆုံး ဒ్రోဏ၏ အလံတွင် ကမဏ္ဍလု (ရေခွက်) ဖြင့် အလှဆင်ထားသော ရွှေဝေဒီ (ပူဇော်ပလ္လင်) ၏ အမှတ်တံဆိပ်နှင့် မြားပစ်သံလွင် (လေး) ၏ သင်္ကေတတို့ ပါရှိသည်။ ထိုသည်မှာ သင်ကြားရေးနှင့် စည်းကမ်း၏ သင်္ကေတများကို ဆောင်ထားသော်လည်း စစ်မြေပြင်သို့ ဝင်ရောက်လာရသော ဂုဏ်သိက္ခာရှိ ဆရာတော်တစ်ပါး임ကို ဖော်ပြသည်။ ဤရုပ်ပုံသည် မဟာဘာရတ၏ ဓမ္မဆိုင်ရာ တင်းမာမှုကို ထင်ရှားစေသည်—သင်ကြားမှုနှင့် ထိန်းချုပ်မှုကို အပ်နှံထားသူများပင် တာဝန်နှင့် သစ္စာခံမှုက တောင်းဆိုသည့်အခါ စစ်ထဲသို့ ဆွဲခေါ်ခံရသည်။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical complexity of dharma in wartime: Droṇa, an eminent teacher associated with discipline and sacred learning (suggested by the kamaṇḍalu and altar emblem), nevertheless fights as a warrior. It suggests that social roles and personal ideals can be strained by obligations of loyalty and duty, a recurring Mahābhārata theme.
Sañjaya is describing the identifying marks on Droṇa’s battle standard. The banner displays specific emblems—an altar, a kamaṇḍalu, and a bow—so that warriors and listeners can recognize Droṇa’s presence and stature on the battlefield.