Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Bhīṣma-parva Adhyāya 16 — Saṃjaya’s Boon, Bhīṣma’s Protection, and the Dawn Arraying of Armies

दशैते पुरुषव्याप्रा: शूरा परिघबाहव: । अक्षौहिणीनां पतयो यज्वानो भूरिदक्षिणा:

daśaite puruṣavyāprāḥ śūrā pari-gha-bāhavaḥ | akṣauhiṇīnāṃ patayo yajvāno bhūri-dakṣiṇāḥ ||

သဉ္ဇယက ပြောသည်။ ဤအင်အားပြင်းထန်သော လူဆယ်ဦး—သံတံကဲ့သို့ လက်မောင်းရှိသော သူရဲကောင်းများ—သည် တပ်မတော်ခေါင်းဆောင်များဖြစ်၍ တစ်ဦးချင်းစီသည် အက္ရှောဟိဏီ တပ်ခွဲတစ်ခွဲ၏ အရှင်ဖြစ်ကြသည်။ သူတို့သည် ယဇ္ဈပြုသူများဖြစ်ကာ မဟာပူဇော်ပွဲများကို ဆောင်ရွက်ပြီး ဒက္ခိဏာကို များစွာ ပေးလှူခဲ့ကြသည်။ မဟာကဗျာ၏ ဓမ္မဆိုင်ရာ အမြင်တွင် ဤကဗျာပိုဒ်သည် ကုရုက္ခေတ္တရာ စစ်ပွဲ၏ ပရဒေါက်ကို ထင်ဟပ်စေသည်—ရဲရင့်မှုနှင့် လူထုရှေ့၌ ဘာသာရေးကောင်းမှုကြောင့် နာမည်ကြီးသူများပင် ယခု သာသနာတရားကို စမ်းသပ်မည့် စစ်ပွဲ၏ ခေါင်းဆောင်များအဖြစ် ရပ်တည်နေကြသည်။

दशten
दश:
Karta
TypeAdjective
Rootदशन्
FormMasculine, Nominative, Plural
एतेthese
एते:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
पुरुषव्याप्राःtiger-like men (man-tigers)
पुरुषव्याप्राः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुषव्याप्र
FormMasculine, Nominative, Plural
शूराःheroes, valiant
शूराः:
Karta
TypeAdjective
Rootशूर
FormMasculine, Nominative, Plural
परिघबाहवःhaving arms like iron bars/maces
परिघबाहवः:
Karta
TypeNoun
Rootपरिघबाहु
FormMasculine, Nominative, Plural
अक्षौहिणीनाम्of (the) akṣauhiṇī armies
अक्षौहिणीनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअक्षौहिणी
FormFeminine, Genitive, Plural
पतयःlords, commanders
पतयः:
Karta
TypeNoun
Rootपति
FormMasculine, Nominative, Plural
यज्वानःsacrificers (performers of yajñas)
यज्वानः:
Karta
TypeNoun
Rootयज्वन्
FormMasculine, Nominative, Plural
भूरिदक्षिणाःhaving abundant sacrificial gifts
भूरिदक्षिणाः:
Karta
TypeAdjective
Rootभूरिदक्षिण
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
akṣauhiṇī
D
dakṣiṇā
Y
yajña

Educational Q&A

The verse highlights that worldly merit (great sacrifices and generous gifts) and martial excellence can coexist with participation in destructive war; it invites reflection on how dharma is tested when power, prestige, and duty converge on the battlefield.

Sañjaya is describing to Dhṛtarāṣṭra the prominent Kaurava-side leaders who each command an akṣauhiṇī, emphasizing their strength and their reputation as accomplished sacrificers and generous patrons.