Shloka 34
Śākadvīpa–Pramāṇa–Varṇana
Measurements and Description of Śākadvīpa
कुरुनन्दन! भरतश्रेष्ठ)! वहाँ लोकविख्यात वामन, ऐरावत, सुप्रतीक और अंजन--ये चार दिग्गज रहते हैं ।। सुप्रतीकस्तथा राजन् प्रभिन्नकरटामुख: । तस्याहं परिमाणं तु न संख्यातुमिहोत्सहे
kurunandana bharataśreṣṭha tatra lokavikhyātā vāmana airāvata supratīka añjana iti catvāro diggajāḥ tiṣṭhanti || supratīkastathā rājan prabhinnakaraṭāmukhaḥ | tasyāhaṃ parimāṇaṃ tu na saṅkhyātum ihotsahe ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «အို ကုရုတို့၏ အားရစရာ၊ အို ဘာရတတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ ထိုအရပ်၌ လောကကျော်ကြားသော အရပ်စောင့် ဆင်ကြီး လေးကောင် နေထိုင်ကြ၏—ဝါမန၊ အဲရာဝတ၊ သုပြတီက နှင့် အဉ္ဇန။ ထို့ပြင် သုပြတီကသည် အို မင်းကြီး၊ မတ်တပ်ရပ်ကာ မတ်တပ်ရပ်ရုတဖြစ်၍ နားဘေးမှ အရည်များ စီးကျနေသော မျက်နှာရှိ၏။ ၎င်း၏ အလွန်ကြီးမားသော အတိုင်းအတာကို ဤနေရာ၌ ငါ မတွက်ချက်ဝံ့ပါ။»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the epic’s cosmological imagination: certain beings are portrayed as vast, world-renowned guardians of the directions. Sanjaya’s admission that he cannot ‘compute’ Supratīka’s measure highlights human limitation before the immensity of cosmic order, a reminder that power and scale in the Mahābhārata extend beyond the battlefield.
Sanjaya continues his description to King Dhṛtarāṣṭra, listing the four famed diggajas—Vāmana, Airāvata, Supratīka, and Añjana—associated with a particular quarter. He singles out Supratīka as being in musth (rut flowing from the temples) and says he does not dare to state or calculate his enormous size.