Shloka 156
Adhyāya 108 — Nimitta-darśana and Drona’s counsel amid Arjuna’s advance (निमित्तदर्शनं द्रोणोपदेशश्च)
(तुरगैर्वायुवेगैश्व तत् सैन्यं व्याकुलीकृतम् ।) ह्वेषतां चैव शब्देन न प्राज्ञायत किज्चन | वायुके समान वेगवाले उन अश्वोंने पाण्डव-सेनाको व्याकुल कर दिया। उनके हिनहिनानेकी आवाजसे दबकर दूसरा कोई शब्द नहीं सुनायी पड़ता था
turagair vāyuvegaiś ca tat sainyaṃ vyākulīkṛtam | hveṣatāṃ caiva śabdena na prājñāyata kiñcana ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်– လေကဲ့သို့ အရှိန်မြန်သော မြင်းများကြောင့် ထိုတပ်ဖွဲ့သည် ရှုပ်ထွေးကာ လှုပ်ရှားမတည်မငြိမ် ဖြစ်သွား하였다။ ထို့ပြင် မြင်းဟိန်းသံ၏ တုန်လှုပ်ဖွယ် ဆူညံသံကြားတွင် အခြားသံတစ်စုံတစ်ရာကိုမျှ မခွဲခြားနိုင်တော့하였다။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how overwhelming sensory force—here, speed and noise—can obscure discernment; in war, perception and coordination collapse when the environment becomes dominated by fear, motion, and sound.
Sañjaya describes a battlefield moment where wind-swift horses surge and churn the opposing host into disarray, and their loud neighing drowns out all other sounds, signaling confusion and loss of clear communication.