Shloka 256
सैन्यसंनिवेशः (Sainyasaṃniveśaḥ) — Deployment, Omens, and Yuddha-Dharma Conventions
तेन सेनासमूहेन समानीतेन कौरवै: । कौरवोंद्वारा संग्रह करके वहाँ लाये हुए उस सैन्यसमूहद्वारा सारी पृथ्वी नवयुवकोंसे सूनी-सी हो रही थी। सर्वत्र केवल बालक और बूढ़े ही शेष रह गये थे। सारी वसुधा घोड़े
tena senāsamūhena samānītena kauravaiḥ |
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– ကုရုတို့က စုစည်း၍ ထိုနေရာသို့ ယူဆောင်လာသော ထိုစစ်တပ်အစုကြီးကြောင့် မြေပြင်တစ်လျှောက် ယောက်ျားလူငယ်များကင်းမဲ့သကဲ့သို့ ထင်ရသည်။ နေရာတိုင်းတွင် ကလေးငယ်များနှင့် အိုမင်းသူများသာ ကျန်ရစ်ပြီး၊ တိုင်းပြည်တစ်ပြင်လုံးသည် မြင်း၊ ဆင်၊ ရထားနှင့် သန်မာသော လူငယ်တို့မရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည်—စစ်ပွဲက လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အင်အားနှင့် အနာဂတ်ကို စုပ်ယူသွားကြောင်း ပြသသော အမင်္ဂလာလက္ခဏာတည်း။
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical and social cost of war: when rulers mobilize vast armies, the land is stripped of its young and able, leaving only the very young and the old—an implicit warning that even ‘duty-bound’ warfare carries grave collective consequences.
Vaiśaṃpāyana describes the Kauravas’ massive mobilization: their assembled host is so extensive that it makes the earth seem emptied of youth, as men and resources (horses, elephants, chariots) have been drawn into the coming Kurukṣetra conflict.