Shloka 92
Nakula’s Declaration and the Uñchavṛtti Brāhmaṇa’s Superior Merit (Āśvamedhika Parva, Adhyāya 92)
३. खाद्य पदार्थको पत्थरपर फोड़कर खानेवाले। २. सूर्यकी किरणोंका पान करनेवाले। ३. पूछकर दिये हुए अन्नको ही लेनेवाले। ४. यज्ञशिष्ट अन्नको ही भोजन करनेवाले। ५. तत्त्वका विचार करनेवाले। - संचित अन्नका व्यय किये बिना ही उसके स्पर्शमात्रसे देवताओंको तृप्त करनेकी जो भावना है
janamejaya uvāca |
aśvamedhe purā vṛtte keśavaṁ keśisūdanam |
dharmasaṁśayam uddiśya kim apṛcchat pitāmahaḥ ||
vaiśampāyana uvāca |
paścimenāśvamedhena yadā snāto yudhiṣṭhiraḥ |
tadā rājā namaskṛtya keśavaṁ punar abravīt ||
ဇနမေဇယက မေးလျှောက်သည်—“အရှင်ရဟန်းကြီး၊ ရှေးကာလ၌ အရှင့်အဘိုးတော် (ဘုရင် ယုဓိဋ္ဌိရ) ၏ အရှွမေဓ ယဇ္ဉ ပြီးဆုံးသွားသောအခါ၊ ဓမ္မအပေါ် သံသယ ပေါ်လာသဖြင့် ကေသိကို သတ်သော ကေသဝကို မည်သို့သော မေးခွန်းကို မေးလျှောက်ခဲ့ပါသနည်း?” ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်—“အရှွမေဓ၏ နောက်ဆုံးအခမ်းအနားပြီးနောက် ယုဓိဋ္ဌိရသည် အဆုံးသတ်ရေချိုး (အဝဘೃထ) ကို ပြုလုပ်ပြီးသောအခါ၊ ဘုရင်သည် ကေသဝကို ဦးညွှတ်ကန်တော့၍ ထပ်မံ ပြောဆိုလေ၏”။
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage frames dharma as something that even a righteous king must continually examine. Completion of a grand ritual does not end moral inquiry; rather, it becomes the moment to seek clearer understanding from a trusted spiritual authority (Kṛṣṇa).
Janamejaya asks the narrator Vaiśampāyana what Yudhiṣṭhira asked Kṛṣṇa after finishing the Aśvamedha. Vaiśampāyana sets the scene: after the concluding bath, Yudhiṣṭhira bows to Kṛṣṇa and begins his question, initiating a longer discourse on dharma.