Shloka 55
Adhyāya 90: Babhruvāhana’s Reception and the Commencement of Yudhiṣṭhira’s Aśvamedha
द्विज सक्तूनिमान् भूय: प्रतिगृह्लीष्व सत्तम । पत्नीके ऐसा कहनेपर ब्राह्मणने सत्तू लेकर अतिथिसे कहा--'साधुपुरुषोंमें श्रेष्ठ ब्राह्मण! आप यह सत्तू भी पुनः ग्रहण कीजिये” ।।
sa tān pragṛhya bhuktvā ca na tuṣṭim agamad dvijaḥ | tam uñchavṛttir ālakṣya tataś cintāparo 'bhavat ||
ဗြာဟ္မဏသည် ထိုအစာကို ယူ၍ စားသော်လည်း မပြည့်ဝသေး။ ထိုကိုမြင်သဖြင့်၊ အစေ့အဆန်ကျန်ရစ်သမျှကို ကောက်ယူစားသောက်ကာ အသက်မွေးသော (uñcha-vṛtti) အိမ်ရှင်သည် စိုးရိမ်ပူပန်မှုကြီးစွာ ခံစားရ하였다—ဧည့်ဝတ်ပြုခြင်းကို မိမိအင်အားအတိုင်း အဆုံးစွန်ထိ ပြုလုပ်ပြီးသော်လည်း ဧည့်သည်၏ ဆာလောင်မှုက မသက်သာသေးသဖြင့်၊ atithi-sevā (ဧည့်သည်ကို ဝတ်ပြုခြင်း) ၏ သီလတရားကို စမ်းသပ်သကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည်။
नकुल उवाच
Educational Q&A
True dharma is tested not by abundance but by constraint: the host’s anxiety arises from the ethical demand to honor a guest’s need even when one’s resources are minimal, highlighting the ideal of atithi-sevā and compassionate responsibility.
A brahmin guest consumes the offered food yet remains unsatisfied; the poor gleaner-householder notices this and becomes deeply worried, indicating an escalating moral dilemma about how to fulfill hospitality when nothing more seems available.