Shloka 23
राजपूजाविधानम् / Royal Reception Protocols during Āśvamedha Preparations
न तत्र कृपण: वक्षिन्न दरिद्रो बभूव ह । क्षुधितो दुःखितो वापि प्राकृतो वापि मानव:
na tatra kṛpaṇaḥ kaścid daridro babhūva ha | kṣudhito duḥkhito vāpi prākṛto vāpi mānavaḥ ||
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ထိုယဇ္ဉ်ပွဲအစုအဝေး၌ မည်သူမျှ ဆင်းရဲကျပ်တည်း သို့မဟုတ် ဆင်းရဲနွမ်းပါးနေ၍ မကျန်ခဲ့။ ဗိုက်ဆာသူ၊ စိတ်ဒုက္ခခံရသူ၊ သို့မဟုတ် အလွန်သာမန်နိမ့်ပါးသော အဆင့်ရှိသူတောင်မှ လိုအပ်ချက်မပြည့်စုံဘဲ မထားခဲ့ကြ။ ထိုကြောင့် ယဇ္ဉ်သည် မင်း၏ ဓမ္မတာဝန်ကို ပြသသည့် သဘောတရားပုံရိပ်တစ်ရပ်ဖြစ်လာသည်—စည်းစိမ်သည် အပြင်သို့ စီးဆင်းကာ မင်း၏ ဓမ္မကမ္မ၏ အဝန်းအဝိုင်းအတွင်း ဝင်ရောက်လာသူတိုင်း၏ ဆင်းရဲဒုက္ခနှင့် ချို့တဲ့မှုကို ဖယ်ရှားပေးသည်။
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A dharmic public rite is validated not merely by ritual correctness but by its ethical outcome: the removal of hunger, poverty, and distress through generosity and inclusive care, extending even to the most ordinary or lowly attendees.
Vaiśaṃpāyana describes the atmosphere at the sacrifice: due to abundant gifts and provisions, no one present remained destitute, hungry, or sorrowful—highlighting the king’s largesse and the social dimension of the yajña.