Shloka 10
Adhyāya 48: Brahmopadeśa on Prāṇāyāma, Sāttvika Vṛtti, and the Sattva–Kṣetrajña Question
पृथग्भूतं ततः सत्त्वमित्येतदविचारितम् | पृथग्भावश्न विज्ञेय: सहजश्नापि तत्त्वतः
pṛthagbhūtaṃ tataḥ sattvam ity etad avicāritam | pṛthagbhāvaś ca vijñeyaḥ sahajaś cāpi tattvataḥ ||
ဝါယုက ဆိုသည်— «သူတို့က စတ္တဝ၏ သဘောတရားသည် က္ෂೇತ್ರဇ్ఞ (သိမြင်သော အတ္တ) နှင့် သီးခြားဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြပြီး၊ ဤအရာကို စုံစမ်းမစိစစ်ဘဲ ကိုယ်တိုင်ထင်ရှားသကဲ့သို့ ယူဆကြသည်။ သို့သော် သဘာဝအားဖြင့် နှစ်ခုလုံး အတူတကွ တည်ရှိနေသော်လည်း အနှစ်သာရအရ သီးခြားဟု သိမြင်ရမည်»။
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse urges discernment: even if sattva (a guṇa or constituent of prakṛti) appears closely associated with the conscious knower (kṣetrajña), one should understand their essential difference—consciousness is the witness, while sattva is a quality of nature.
Vāyudeva is presenting a philosophical clarification within the Ashvamedhika Parva’s instructional discourse, critiquing an unexamined claim and directing the listener to a more precise understanding of the relation between the self (kṣetrajña) and the guṇas such as sattva.