Shloka 3
कālacakra-वर्णनम् तथा āśrama-धarma-निरूपणम्
The Wheel of Time and the Norms of the Āśramas
अहोरात्रपरिक्षेपं शीतोष्णपरिमण्डलम् | सुखदु:खान्तसंश्लेषं क्षुत्पिपासावकीलकम्
ahorātraparikṣepaṃ śītoṣṇaparimaṇḍalam | sukhaduḥkhāntasaṃśleṣaṃ kṣutpipāsāvakīlakam ||
ဝါယုဒေဝက မိန့်တော်မူသည်– «ဤကိုယ်ခန္ဓာရှိ သက်ရှိမှုသည် နေ့နှင့်ည၏ လှည့်ပတ်မှုဖြင့် ဝိုင်းရံခံရ၍၊ အအေးနှင့်အပူ အလှည့်အပြောင်းဖြင့် ပိတ်လှောင်ခံရ၏။ သုခနှင့်ဒုက္ခ၏ တွဲဆက်ခြင်းနှင့် ခွဲကွာခြင်းတို့နှင့် ချည်နှောင်ထားပြီး၊ ဆာလောင်ခြင်းနှင့် ရေငတ်ခြင်း၏ အတင်းအကျပ်မှုတို့က တားဆီးထား၏»။
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Vāyu frames embodied life as conditioned by recurring dualities (day/night, cold/heat, pleasure/pain) and by bodily drives (hunger/thirst). The ethical thrust is toward vairāgya (detachment) and discipline: recognizing these constraints helps one seek steadiness, restraint, and a higher aim beyond sensory compulsion.
In this passage Vāyu-deva speaks as an instructor, characterizing the human condition in concise images of cyclical time and physical necessity. The verse functions as a reflective teaching within the Ashvamedhika Parva’s broader post-war moral and spiritual discourse.